HomeRig VedaMandala 4Sukta 14Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 4.14

Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आवहन्त्यरुणीर्ज्योतिषागान्मही चित्रा रश्मिभिश्चेकिताना । प्रबोधयन्ती सुविताय देव्युषा ईयते सुयुजा रथेन ॥

आ॒वह॑न्त्यरु॒णीर्ज्योति॒षागा॑न्म॒ही चि॒त्रा र॒श्मिभि॒श्चेकि॑ताना । प्र॒बो॒धय॑न्ती सुवि॒ताय॑ दे॒व्यु१॒॑षा ई॑यते सु॒युजा॒ रथे॑न ॥

āváhanty aruṇī́r jyótiṣā́gān mahī́ citrā́ raśmíbhiś cékītānā | pra-bódhayantī su-vitā́ya dēvy ùṣā́ īyate su-yújā ráthena ||

Bringing the ruddy lights, she has come with her illumination—vast, manifold, and conscious with her rays. Awakening us for the happy journey, the goddess Dawn moves forward with her well-yoked chariot.

आ॒ऽवह॑न्ती । अ॒रु॒णीः । ज्योति॒षा । आ । अ॒गा॒त् । म॒ही । चि॒त्रा । र॒श्मिऽभिः॑ । चेकि॑ताना । प्र॒ऽबो॒धय॑न्ती । सु॒ऽवि॒ताय॑ । दे॒वी । उ॒षाः । ई॒य॒ते॒ । सु॒ऽयुजा॑ । रथे॑न ॥आवहन्ती । अरुणीः । ज्योतिषा । आ । अगात् । मही । चित्रा । रश्मिभिः । चेकिताना । प्रबोधयन्ती । सुविताय । देवी । उषाः । ईयते । सुयुजा । रथेन ॥āvahantī | aruṇīḥ | jyotiṣā | ā | agāt | mahī | citrā | raśmi-bhiḥ | cekitānā | pra-bodhayantī | su-vitāya | devī | uṣāḥ | īyate | su-yujā | rathena

आवहन्तिthey bring, they convey (hither)
आवहन्ति:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√वह् (वहति) + आ-
अरुणीःthe ruddy (mares/steeds)
अरुणीः:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअरुणी- (प्रातिपदिक; अरुण ‘reddish’ से)
ज्योतिषाwith light, by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस्-
अगात्she went, she came
अगात्:
Kriyā (अनुषङ्ग/सम्बद्ध क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति) [Vedic aorist]
महीgreat
मही:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootमही-
चित्राbright, variegated, wondrous
चित्रा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootचित्रा-
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरश्मि-
चेकि॑तानाshining forth, clearly manifest
चेकि॑ताना:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Root√चित् (चेतति) [intensive/perfect-like Vedic form ‘cekitāna’]
प्रबोधयन्तीawakening, rousing
प्रबोधयन्ती:
Kartā
TypeParticiple
Root√बुध् (बोधयति) + प्र-
सुवितायfor good passage/prosperity
सुविताय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसुवित-
देवीthe goddess
देवी:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी-
उषाःUṣas (Dawn)
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस्-
ईयतेshe goes, she advances
ईयते:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√इ (एति/इयति) [Vedic middle]
सुयुजाwell-yoked, well-harnessed
सुयुजा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु- + युज् (युज् ‘yoked/fit’) → सुयुज्/सुयुजा-
रथेनwith a chariot
रथेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ-