HomeRig VedaMandala 4Sukta 11Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.11

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; confirm by metrical scan)

त्वद्वाजी वाजम्भरो विहाया अभिष्टिकृज्जायते सत्यशुष्मः । त्वद्रयिर्देवजूतो मयोभुस्त्वदाशुर्जूजुवाँ अग्ने अर्वा ॥

त्वद्वा॒जी वा॑जम्भ॒रो विहा॑या अभिष्टि॒कृज्जा॑यते स॒त्यशु॑ष्मः । त्वद्र॒यिर्दे॒वजू॑तो मयो॒भुस्त्वदा॒शुर्जू॑जु॒वाँ अ॑ग्ने॒ अर्वा॑ ॥

tvád vājī vā́jambharo vihāyā abhiṣṭikṛ́j jāyate satyáśuṣmaḥ | tvád rayír devájūto mayobhús tvád āśúr jūjuvā́ṃ agne árvā ||

From you is born the bringer of plenitude-force, moving in the wide spaces, a maker of victorious help, whose power is true. From you comes the bliss-giving wealth, impelled by the gods; from you the swift steed of energy, ever pressing forward, O Agni.

त्वत् । वा॒जी । वा॒ज॒म्ऽभ॒रः । विऽहा॑याः । अ॒भि॒ष्टि॒ऽकृत् । जा॒य॒ते॒ । स॒त्यऽशु॑ष्मः । त्वत् । र॒यिः । दे॒वऽजू॑तः । म॒यः॒ऽभुः । त्वत् । आ॒शुः । जू॒जु॒ऽवान् । अ॒ग्ने॒ । अर्वा॑ ॥त्वत् । वाजी । वाजम्भरः । विहायाः । अभिष्टिकृत् । जायते । सत्यशुष्मः । त्वत् । रयिः । देवजूतः । मयःभुः । त्वत् । आशुः । जूजुवान् । अग्ने । अर्वा ॥tvat | vājī | vājam-bharaḥ | vi-hāyāḥ | abhiṣṭi-kṛt | jāyate | satya-śuṣmaḥ | tvat | rayiḥ | deva-jūtaḥ | mayaḥ-bhuḥ | tvat | āśuḥ | jūju-vān | agne | arvā

त्वत्from you
त्वत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजीthe prize-winner / racer
वाजी:
Kartā
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
वाजम्prize, strength
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
भरःbringing/bearing
भरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootभृ (धातु) → भर (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘bearing/bringing’)
विहायाःhaving left aside; departing
विहायाः:
Apādāna
TypeAdjective
Rootवि + हा (धातु) → विहाय (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘leaving/setting aside’)
अभिष्टिकृत्maker of help/succour
अभिष्टिकृत्:
Kartā
TypeNoun
Rootअभि + स्ति (स्ति/स्था-सम्बद्ध) + कृ (धातु) → अभिष्टि-कृत् (समासान्त-प्रातिपदिक)
जायतेis born / arises
जायते:
Kartā
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
सत्यशुष्मःwhose might is true
सत्यशुष्मः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + शुष्म (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि)
त्वत्from you
त्वत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
Kartā
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
देवजूतःimpelled by the gods
देवजूतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + जूत (√जु/जव् ‘to impel/drive’ से क्त) (तत्पुरुष)
मयोभुःbringing joy; beneficent
मयोभुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमयस्/मय (प्रातिपदिक ‘delight’) + भू (धातु) → मयो-भू (कृदन्त/समास)
त्वत्from you
त्वत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आशुःswift
आशुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
जूजुवान्hastening; speeding
जूजुवान्:
Kartā
TypeParticiple
Root√जु (धातु ‘to hasten/impel’) → जूजुवस्/जूजुवान् (परिप्रसारित-परफेक्ट/इंटेन्सिव-भाव, क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अर्वाthe steed, horse
अर्वा:
Kartā
TypeNoun
Rootअर्वन् (प्रातिपदिक)