HomeRig VedaMandala 3Sukta 7Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni (with Ushas as allied illuminers)
Chandas: Triṣṭubh

पृक्षप्रयजो द्रविणः सुवाचः सुकेतव उषसो रेवदूषुः । उतो चिदग्ने महिना पृथिव्याः कृतं चिदेनः सं महे दशस्य ॥

पृ॒क्षप्र॑यजो द्रविणः सु॒वाच॑: सुके॒तव॑ उ॒षसो॑ रे॒वदू॑षुः । उ॒तो चि॑दग्ने महि॒ना पृ॑थि॒व्याः कृ॒तं चि॒देन॒: सं म॒हे द॑शस्य ॥

pṛkṣá-prayajo dráviṇaḥ su-vā́caḥ su-kétava uṣáso revád ūṣuḥ | utó cid agne máhinā pṛthivyā́ḥ kṛtáṃ cid énaḥ sáṃ mahé daśasya ||

Those who offer strengthening oblations, rich in substance and well-worded, the Dawn-powers of clear discernment have shone with abundance. And even what has been done as fault—O Agni—by the greatness of Earth, we would set it in harmony and make it a means of greater perfection.

पृ॒क्षऽप्र॑यजः । द्र॒वि॒णः॒ । सु॒ऽवाचः॑ । सु॒ऽके॒तवः॑ । उ॒षसः॑ । रे॒वत् । ऊ॒षुः॒ । उ॒तो इति॑ । चि॒त् । अ॒ग्ने॒ । म॒हि॒ना । पृ॒थि॒व्याः । कृ॒तम् । चि॒त् । एनः॑ । सम् । म॒हे । द॒श॒स्य॒ ॥पृक्षप्रयजः । द्रविणः । सुवाचः । सुकेतवः । उषसः । रेवत् । ऊषुः । उतो इति । चित् । अग्ने । महिना । पृथिव्याः । कृतम् । चित् । एनः । सम् । महे । दशस्य ॥pṛkṣa-prayajaḥ | draviṇaḥ | su-vācaḥ | su-ketavaḥ | uṣasaḥ | revat | ūṣuḥ | uto iti | cit | agne | mahinā | pṛthivyāḥ | kṛtam | cit | enaḥ | sam | mahe | daśasya

पृक्षप्रयजःhaving offerings mixed/strengthened (with nourishment), well-sacrificing
पृक्षप्रयजः:
विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्धः) / Kartā-qualifier
TypeAdjective
Rootपृक्ष- (प्रातिपदिक) + प्र-यज् (यज् ‘यज्’ धातु से ‘प्रयज्’/‘प्रयज’ नामधातु-समास)
द्रविणःwealth-givers / possessors of riches
द्रविणः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रविण- (प्रातिपदिक)
सुवाचःof good speech, well-speaking
सुवाचः:
विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्धः) / Kartā-qualifier
TypeAdjective
Rootसु-वाच् (वाच् ‘speak’ से प्रातिपदिक ‘वाच’)
सुकेतवःbright-bannered, of good radiance
सुकेतवः:
विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्धः) / Kartā-qualifier
TypeAdjective
Rootसु-केतु (केतु- प्रातिपदिक)
उषसःthe Dawns
उषसः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
रेवत्richly, splendidly
रेवत्:
क्रियाविशेषण / manner
TypeAdjective (indeclinable-like in neut. acc./nom. sg. used adverbially) / qualifier
Rootरेवत् (मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण; रेव- ‘wealth’)
ऊषुःthey shone / they dwelt (appeared)
ऊषुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootवस् (उष्/वस् ‘shine/dwell’—RV में ‘ऊषुः’ = परिपूर्ण-परस्मैपद परोक्ष/लिट् 3 बहु)
उतोand also
उतो:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
महिनाby (your) greatness, through might
महिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहिन्/महिमा- (प्रातिपदिक; ‘मह’ से)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
कृतम्done, committed
कृतम्:
Karma (object) / विषय
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृत (क्त-प्रत्ययान्त)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
एनःsin, offense
एनः:
Karma (object)
TypeNoun
Rootएनस्- (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
महेwe magnify / we extol
महे:
Kriyā
TypeVerb
Rootमह् (धातु) / महे (आत्मनेपद-रूप; RV में ‘महे’ = ‘मह्’ धातोः लट् 1 बहु)
दशस्यhonor (us)/show favor; be gracious
दशस्य:
Kriyā (आज्ञार्थ/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootदशस् (धातु; ‘to honor, serve’)