HomeRig VedaMandala 3Sukta 7Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

इळा॑मग्ने पुरु॒दंसं॑ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मं हव॑मानाय साध । स्यान्न॑: सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे ॥

íḷām agne puru-dáṃsaṃ saníṃ góḥ śaśvattamáṃ havamānāya sādha | syān naḥ sūnúḥ tánayo vijā́vā agne sā́ te su-matír bhūtv asmē ||

O Agni, accomplish for the caller the Iḷā—rich in many works—an enduring winning of the Rays (go). May there be for us a son, a child with victorious energy; O Agni, let that be thy good-will toward us.

इळा॑म् । अ॒ग्ने॒ । पु॒रु॒ऽदंस॑म् । स॒निम् । गोः । श॒श्व॒त्ऽत॒मम् । हव॑मानाय । सा॒ध॒ । स्यात् । नः॒ । सू॒नुः । तन॑यः । वि॒जाऽवा॑ । अ॒ग्ने॒ । सा । ते॒ । सु॒ऽम॒तिः । भू॒तु॒ । अ॒स्मे इति॑ ॥इळाम् । अग्ने । पुरुदंसम् । सनिम् । गोः । शश्वत्तमम् । हवमानाय । साध । स्यात् । नः । सूनुः । तनयः । विजावा । अग्ने । सा । ते । सुमतिः । भूतु । अस्मे इति ॥iḷām | agne | puru-daṃsam | sanim | goḥ | śaśvat-tamam | havamānāya | sādha | syāt | naḥ | sūnuḥ | tanayaḥ | vijāvā | agne | sā | te | su-matiḥ | bhūtu | asme iti

इळाम्इळा/इडा (पोषक-देवी/आहुतिरूपा स्तुति)
इळाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइळा (प्रातिपदिक) / इड्- (स्तुत्यर्थे, वैदिक)
अग्नेहे अग्ने
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरुदंसम्बहु-उपकार/बहु-वीर्य (अग्नि)
पुरुदंसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरुदंस (प्रातिपदिक: पुरु- + दंस ‘कर्म/वीर्य/उपकार’)
सनिम्प्राप्ति/लाभ (दानरूप फल)
सनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसनि (प्रातिपदिक; ‘लाभ/प्राप्ति/दान’)
गोःगाय/गवां का
गोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
शश्वत्तमम्सदा-सर्वदा, अत्यन्त नित्य
शश्वत्तमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशश्वत् (अव्यय/विशेषण) + तमप्
हवमानायआह्वान/हवन करते हुए (यजमान) के लिए
हवमानाय:
सम्प्रदान
TypeParticiple
Root√हू (आह्वाने) → हवमान (शतृ/मध्य-प्रयोग वर्तमान कृदन्त)
साधसिद्ध कर/सम्पादय
साध:
क्रिया
TypeVerb
Root√साध् (सिद्धौ/सम्पादने)
स्यात्हो/भवेत्
स्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भुवि) / ‘स्य’ (भवेत्) रूप
नःहमारा/हमारे
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सूनुःपुत्र
सूनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
तनयःसन्तान/पुत्र
तनयः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
विजावाविशेष-वेगवान/उत्साही
विजावा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि- + जावा (प्रातिपदिक; ‘जव/वेग/उत्साह’ अथवा ‘जाव’=बल)
अग्नेहे अग्ने
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सावह
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
तेतेरा/आपका
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सुमतिःसद्बुद्धि/अनुग्रह/शुभ-मनःस्थिति
सुमतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक: सु- + मति)
भूतुहो/भवतु
भूतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवने)
अस्मेहममें/हमारे लिए
अस्मे:
अधिकरण (सप्तमी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)