Mantra 9
Sukta 3.62
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.62)
Devata: Pūṣan (as guiding/protecting solar power; within a Savitṛ-centered cluster in this sukta)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas × 8 syllables; here presented as a 2-line cadence typical of RV formatting)
Samhita Patha (Devanagari)
यो विश्वाभि विपश्यति भुवना सं च पश्यति । स नः पूषाविता भुवत् ॥
Samhita Patha (IAST)
यो विश्वा॒भि वि॒पश्य॑ति॒ भुव॑ना॒ सं च॒ पश्य॑ति । स न॑: पू॒षावि॒ता भु॑वत् ॥
Transliteration
yó viśvā́bhi vipáśyati bhúvanā sáṃ ca páśyati | sá naḥ pūṣā́vitā bhúvat ||
Translation
He who looks with awakened vision upon all things and gathers into a single seeing the worlds and their movements—may that Pūṣan become for us the Protector and Guide.
Padapatha (Word Analysis)
यः । विश्वा॑ । अ॒भि । वि॒ऽपश्य॑ति । भुव॑ना । सम् । च॒ । पश्य॑ति । सः । नः॒ । पू॒षा । अ॒वि॒ता । भु॒व॒त् ॥यः । विश्वा । अभि । विपश्यति । भुवना । सम् । च । पश्यति । सः । नः । पूषा । अविता । भुवत् ॥yaḥ | viśvā | abhi | vi-paśyati | bhuvanā | sam | ca | paśyati | saḥ | naḥ | pūṣā | avitā | bhuvat
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
अभिtowards, over, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
विपश्यतिsees clearly, beholds distinctly
विपश्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (दृश्) + वि-
भुवनानिworlds, beings/realms
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; from √भू ‘to be’)
सम्together, wholly
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
पश्यतिsees
पश्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (दृश्)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us, to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan (the god Pūṣā)
पूषा:
Kartā
TypeNoun (deity name)
Rootपूषन् (देवनाम-प्रातिपदिक)
अविताhelper, protector
अविता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootअवितृ (agent noun from √अव् ‘to help/protect’)
भुवत्may (he) be, let (him) become
भुवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू