Mantra 8
Sukta 3.62
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Pūṣan (continuation from 3.62.7)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तां जुषस्व गिरं मम वाजयन्तीमवा धियम् । वधूयुरिव योषणाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तां जु॑षस्व॒ गिरं॒ मम॑ वाज॒यन्ती॑मवा॒ धिय॑म् । व॒धू॒युरि॑व॒ योष॑णाम् ॥
Transliteration
tā́ṃ juṣasva gíraṃ máma vājayántīm avā dhíyam | vadhūyúr iva yóṣaṇām ||
Translation
Accept that word of mine that brings the plenitude of force; descend also into the thought—like a bridegroom drawn to the maiden—so the mind may be joined to the guiding light.
Padapatha (Word Analysis)
ताम् । जु॒ष॒स्व॒ । गिर॑म् । मम॑ । वा॒ज॒ऽयन्ती॑म् । अ॒व॒ । धिय॑म् । व॒धू॒युःऽइ॑व । योष॑णाम् ॥ताम् । जुषस्व । गिरम् । मम । वाजयन्तीम् । अव । धियम् । वधूयुःइव । योषणाम् ॥tām | juṣasva | giram | mama | vāja-yantīm | ava | dhiyam | vadhūyuḥ-iva | yoṣaṇām
Word by Word
ताम्her / that (fem.)
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुषस्वenjoy / accept (you)
जुषस्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
गिरम्song, hymn, utterance
गिरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री) < √गॄ/गॢ (गिरणे/स्तुतौ) (वैदिक: ‘वाणी/स्तुति’)
ममof me, my
मम:
सम्बन्ध (genitive) / षष्ठी
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वाजयन्तीम्impelling (to) prize/strength; prize-winning, invigorating
वाजयन्तीम्:
विशेषण (गिरम्/धियम्) / कर्म-विशेषण
TypeParticiple (Adjectival) / Noun-like
Rootवाजयन्ती (स्त्री) < √वाजय् (वाजं करोति/प्रापयति; denominative from वाज ‘प्राइज/बल/अन्न’)
अवdown; forth; (as particle) indeed/away
अव:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
धियम्thought, insight, inspired prayer
धियम्:
कर्म (जुषस्व इत्यस्य) / सहकर्म
TypeNoun
Rootधि (स्त्री) < √धी (धारणे/बुद्धौ) (वैदिक: ‘धिया’ = प्रज्ञा/ध्यान/स्तोत्र-प्रेरणा)
वधूयुःeager for a bride; bride-seeking
वधूयुः:
उपमान-विशेषण (इव-उपमेयस्य) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवधूयु (प्रातिपदिक; ‘वधू’ + यु (इच्छार्थ/प्रवृत्त्यर्थ) — वैदिक विशेषण)
इवlike, as
इव:
उपमा-द्योतक
TypeIndeclinable
Rootइव
योषणाम्of women, of maidens
योषणाम्:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of women/maidens’
TypeNoun
Rootयोषणा (स्त्री) < √युष्/√युज्? (वैदिक शब्द: ‘स्त्री/युवती’)