Mantra 13
Sukta 3.62
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
सोमो जिगाति गातुविद्देवानामेति निष्कृतम् । ऋतस्य योनिमासदम् ॥
Samhita Patha (IAST)
सोमो॑ जिगाति गातु॒विद्दे॒वाना॑मेति निष्कृ॒तम् । ऋ॒तस्य॒ योनि॑मा॒सद॑म् ॥
Transliteration
sómo jigāti gātuvíd devā́nām eti níṣkṛtam | ṛtásya yónim āsádam ||
Translation
Soma moves on, knower of the paths; he goes to the gods’ appointed opening, taking his seat in the womb of Ṛta—his native foundation in the Truth-Order.
Padapatha (Word Analysis)
सोमः॑ । जि॒गा॒ति॒ । गा॒तु॒ऽवित् । दे॒वाना॑म् । ए॒ति॒ । निः॒ऽकृ॒तम् । ऋ॒तस्य॑ । योनि॑म् । आ॒ऽसद॑म् ॥सोमः । जिगाति । गातुवित् । देवानाम् । एति । निःकृतम् । ऋतस्य । योनिम् । आसदम् ॥somaḥ | jigāti | gātu-vit | devānām | eti | niḥ-kṛtam | ṛtasya | yonim | āsadam
Word by Word
सोमःSoma (the Soma-juice/deity)
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) < √सु (to press/extract, esp. Soma)
जिगातिgoes, proceeds
जिगाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√गा (गाति ‘to go’); reduplicated present (जि-)
गातुवित्knower of the paths/ways
गातुवित्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (compound)
Rootगातु (path/way) + विद् (knower) < √विद् (to know)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
एतिgoes, comes
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (to go)
निष्कृतम्the prepared/appointed (place/goal), the set-out (station)
निष्कृतम्:
कर्म (लक्ष्य/गन्तव्य)
TypeAdjective/Participle
Rootनिष्-√कृ (to make/prepare; to set forth) → निष्कृत (ppp)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
योनिम्womb, source, seat
योनिम्:
कर्म (लक्ष्य/आश्रय)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
आसदम्sat upon/approached; settled in
आसदम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Rootआ-√सद् (to sit down, approach) → आसद (ppp/adj. ‘sat/settled/approached’)