Mantra 12
Sukta 3.62
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Savitṛ
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
देवं नरः सवितारं विप्रा यज्ञैः सुवृक्तिभिः । नमस्यन्ति धियेषिताः ॥
Samhita Patha (IAST)
दे॒वं नर॑: सवि॒तारं॒ विप्रा॑ य॒ज्ञैः सु॑वृ॒क्तिभि॑: । न॒म॒स्यन्ति॑ धि॒येषि॒ताः ॥
Transliteration
deváṃ nárāḥ savitā́raṃ víprā yajñáiḥ suvṛ́ktibhiḥ | namasyánti dhiyéṣitāḥ ||
Translation
Men of the seeking mind, the illumined ones, worship Savitṛ the divine with sacrifice and well-shaped word; driven by the inspired intelligence they bow in adoration.
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वम् । नरः॑ । स॒वि॒तार॑म् । विप्राः॑ । य॒ज्ञैः । सु॒वृ॒क्तिऽभिः॑ । न॒म॒स्यन्ति॑ । धि॒या । इ॒षि॒ताः ॥देवम् । नरः । सवितारम् । विप्राः । यज्ञैः । सुवृक्तिभिः । नमस्यन्ति । धिया । इषिताः ॥devam | naraḥ | savitāram | viprāḥ | yajñaiḥ | suvṛkti-bhiḥ | namasyanti | dhiyā | iṣitāḥ
Word by Word
देवम्the god
देवम्:
कर्म (नमस्यन्ति इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < √दिव् (दीप्तौ) व्युत्पत्तिः
नरःmen
नरः:
कर्तृ (नमस्यन्ति)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सवितारम्Savitṛ (the Impeller/Sun-god)
सवितारम्:
कर्म (देवम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन; नमस्यन्ति)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
विप्राःinspired sages/priests
विप्राः:
कर्तृ (नरः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
यज्ञैःwith sacrifices
यज्ञैः:
करण (नमस्यन्ति—‘यज्ञैः’ साधनम्)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सुवृक्तिभिःwith well-fashioned hymns
सुवृक्तिभिः:
करण (नमस्यन्ति—‘सुवृक्तिभिः’ साधनम्)
TypeNoun
Rootसुवृक्ति (प्रातिपदिक; सु- + वृक्ति ‘स्तुति/ऋच्-रचना’)
नमस्यन्तिthey worship/bow to
नमस्यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√नमस्/नम (नमने/पूजायाम्) धातु
धियेषिताःimpelled/urged in their thought
धियेषिताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (participial)
Rootधि (प्रातिपदिक ‘बुद्धि/ध्यान’) + ईषित (कृदन्त; √ईष्/ईश् ‘प्रेरणे/आदेशे’ → ईषित ‘प्रेरित/नियोजित’)