HomeRig VedaMandala 3Sukta 61Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.61

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (likely)

अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥

अव॒ स्यूमे॑व चिन्व॒ती म॒घोन्यु॒षा या॑ति॒ स्वस॑रस्य॒ पत्नी॑ । स्व१॒॑र्जन॑न्ती सु॒भगा॑ सु॒दंसा॒ आन्ता॑द्दि॒वः प॑प्रथ॒ आ पृ॑थि॒व्याः ॥

áva syū́ma iva cinvatī́ maghóny uṣā́ yāti svásarasya pátnī | svàr jánantī su-bhágā su-dáṃsā ā́ntād diváḥ paprathá ā́ pṛthivyā́ḥ ||

Gathering her riches as one gathers treasure, the bounteous Dawn moves on, the spouse of her sister. Bringing forth the luminous world, fortunate and of perfect workmanship, she spreads from the far end of heaven even to the earth.

अव॑ । स्यूम॑ऽइव । चि॒न्व॒ती । म॒घोनी॑ । उ॒षा । या॑आ॒इ॒ । स्वस॑रस्य । पत्नी॑ । स्वः॑ । जन॑न्ती । सु॒ऽभगा॑ । सु॒ऽदंसाः॑ । आ । अन्ता॑त् । दि॒वः । प॒प्र॒थे॒ । आ । पृ॒थि॒व्याः ॥अव । स्यूमइव । चिन्वती । मघोनी । उषा । याआइ । स्वसरस्य । पत्नी । स्वः । जनन्ती । सुभगा । सुदंसाः । आ । अन्तात् । दिवः । पप्रथे । आ । पृथिव्याः ॥ava | syūma-iva | cinvatī | maghonī | uṣā | yāāi | svasarasya | patnī | svaḥ | janantī | su-bhagā | su-daṃsāḥ | ā | antāt | divaḥ | paprathe | ā | pṛthivyāḥ

अवdown; forth (as a preverb)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग) / अवस् (अव्यय)
स्युम्a thread; seam-thread (as in sewing)
स्युम्:
Karma (उपमेय-क्रियाविशेषण-सम्बन्ध) / क्रियाविशेषणवत्
TypeNoun
Rootस्युम् (प्रातिपदिक; ‘स्युम’ = सूचि/सूत्र/सीवन-सम्बद्ध)
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चिन्वतीgathering; arranging; stitching together
चिन्वती:
Kartā (उषा) के विशेषणरूपेण
TypeVerb (participle)
Rootचि (चिनोति) / √चि ‘to gather, pile up, arrange’
मघोनीbountiful; generous
मघोनी:
Kartā (उषा) का विशेषण
TypeAdjective
Rootमघोन् (प्रातिपदिक; ‘bountiful, rich’)
उषाःDawn (Uṣas)
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
यातिgoes; comes forth
याति:
— (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootया (याति) / √या ‘to go’
स्वसुरस्यof the father-in-law
स्वसुरस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootस्वसुर् (प्रातिपदिक; ‘father-in-law’)
पत्नीwife
पत्नी:
Kartā (उषा) के अप्पोज़िशन/विशेषणरूपेण
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
स्वर्जनन्तीbringing forth light/heaven (svar); generating radiance
स्वर्जनन्ती:
Kartā (उषा) का विशेषण
TypeVerb (participle)
Rootस्वर् + √जन् (जनयति/जनति) ‘to beget, produce’
सुभगाfortunate; auspicious
सुभगा:
Kartā (उषा) का विशेषण
TypeAdjective
Rootसु- + भग (प्रातिपदिक ‘fortunate, auspicious’)
सुदंसाof good marvels; splendid in deeds/appearance
सुदंसा:
Kartā (उषा) का विशेषण
TypeAdjective
Rootसु- + दंस (प्रातिपदिक; ‘wondrous deed/skill, marvel’)
आन्तात्from the end/boundary
आन्तात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootआन्त (प्रातिपदिक; ‘end, boundary’)
दिवःof heaven; of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (आन्तात् के साथ: ‘of heaven’)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
पप्रथhas spread; has extended
पप्रथ:
— (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रथ् (पृथते) / √प्रथ् ‘to spread, expand’
unto; up to; towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (आ के साथ सीमा: ‘up to/of earth’)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)