HomeRig VedaMandala 3Sukta 61Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.61

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (likely)

उषो देव्यमर्त्या वि भाहि चन्द्ररथा सूनृता ईरयन्ती । आ त्वा वहन्तु सुयमासो अश्वा हिरण्यवर्णां पृथुपाजसो ये ॥

उषो॑ दे॒व्यम॑र्त्या॒ वि भा॑हि च॒न्द्रर॑था सू॒नृता॑ ई॒रय॑न्ती । आ त्वा॑ वहन्तु सु॒यमा॑सो॒ अश्वा॒ हिर॑ण्यवर्णां पृथु॒पाज॑सो॒ ये ॥

uṣó devyám amartyā́ ví bhāhi candra-rathā sūnṛ́tā ī́rayantī | ā́ tvā vahantu su-yámāso áśvā hiraṇya-varṇāṃ pṛthú-pājaso yé ||

O Dawn, divine and deathless, shine out wide, with your moon-bright chariot, setting the true inspirations in motion. Let the well-yoked horses bring you—golden-hued, broad in radiance—those that bear your vast light.

उषः॑ । दे॒वि॒ । अम॑र्त्या । वि । भा॒हि॒ । च॒न्द्रऽर॑था । सू॒नृताः॑ । ई॒रय॑न्ती । आ । त्वा॒ । व॒ह॒न्तु॒ । सु॒ऽयमा॑सः । अश्वाः॑ । हिर॑ण्यऽवर्णाम् । पृ॒थु॒ऽपाज॑सः । ये ॥उषः । देवि । अमर्त्या । वि । भाहि । चन्द्ररथा । सूनृताः । ईरयन्ती । आ । त्वा । वहन्तु । सुयमासः । अश्वाः । हिरण्यवर्णाम् । पृथुपाजसः । ये ॥uṣaḥ | devi | amartyā | vi | bhāhi | candra-rathā | sūnṛtāḥ | īrayantī | ā | tvā | vahantu | su-yamāsaḥ | aśvāḥ | hiraṇya-varṇām | pṛthu-pājasaḥ | ye

उषःO Uṣas (Dawn)
उषः:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (सन्दर्भतः)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक) < √उष् (उष् दीप्तौ)
देव्यम्divine (radiance/appearance)
देव्यम्:
कर्म (वि-भा-हि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootदेव्य- (देव + यत्) (प्रातिपदिक)
अर्त्याwith/through (her) active/striving power (Vedic epithet)
अर्त्या:
करण/हेतुवाचक (विशेषण-प्रयोगः)
TypeAdjective
Rootअर्त्य- (प्रातिपदिक) < ऋत/अर्ति-सम्बद्ध (वेदिक विशेषण)
विforth, widely
वि:
क्रियाविशेषण (प्रकर्ष/विभाग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भाहिshine forth
भाहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ)
चन्द्ररथाO (Dawn) of the bright/moonlike chariot
चन्द्ररथा:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootचन्द्र-रथ- (समासः; प्रातिपदिक)
सूनृताO fair-speaking one / true utterance
सूनृता:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसूनृता- (प्रातिपदिक)
ईरयन्तीimpelling, setting in motion
ईरयन्ती:
कर्तृ (उषसः विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√ईर्/ईरय् (प्रेरणे)
hither, towards
:
क्रियाविशेषण (आगमन/समन्तात्)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (वहन्तु इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
वहन्तुlet (them) carry/bring
वहन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वह प्रापणे/वहने)
सुयमासःwell-guided, well-reined
सुयमासः:
कर्तृ (अश्वाः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-यम- (प्रातिपदिक; ‘well-guided/with good control’)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
हिरण्यवर्णाम्golden-coloured
हिरण्यवर्णाम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootहिरण्य-वर्ण- (समासः; प्रातिपदिक)
पृथुपाजसःof broad strength/might
पृथुपाजसः:
कर्तृ-विशेषण (अश्वानाम्)
TypeAdjective
Rootपृथु-पाजस्- (समासः; प्रातिपदिक)
येwho, which (those)
ये:
कर्तृ (अश्वाः इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)