HomeRig VedaMandala 3Sukta 61Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.61

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.61, an Uṣas hymn in the Viśvāmitra corpus)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh (likely for RV 3.61)

उषो वाजेन वाजिनि प्रचेताः स्तोमं जुषस्व गृणतो मघोनि । पुराणी देवि युवतिः पुरंधिरनु व्रतं चरसि विश्ववारे ॥

उषो॒ वाजे॑न वाजिनि॒ प्रचे॑ता॒: स्तोमं॑ जुषस्व गृण॒तो म॑घोनि । पु॒रा॒णी दे॑वि युव॒तिः पुरं॑धि॒रनु॑ व्र॒तं च॑रसि विश्ववारे ॥

uṣó vājéna vājini prá-cetāḥ stómam juṣasva gṛṇató maghoni | purāṇī́ devi yuvatíḥ puraṃdhír ánu vratáṃ carasi viśva-vāre ||

O Dawn, by the plenitude of force, O force-bearing and wide-aware, accept the hymn of the singer, O giver of riches. Ancient yet ever-young goddess, full of wise discernment, you move according to the law, O all-desirable, bringing the world’s boons.

उषः॑ । वाजे॑न । वा॒जि॒नि॒ । प्रऽचे॑ताः । स्तोम॑म् । जु॒ष॒स्व॒ । गृ॒ण॒तः । म॒घो॒नि॒ । पु॒रा॒णी । दे॒वि॒ । यु॒व॒तिः । पुर॑म्ऽधिः । अनु॑ । व्र॒तम् । च॒र॒सि॒ । वि॒श्व॒ऽवा॒रे॒ ॥उषः । वाजेन । वाजिनि । प्रचेताः । स्तोमम् । जुषस्व । गृणतः । मघोनि । पुराणी । देवि । युवतिः । पुरम्धिः । अनु । व्रतम् । चरसि । विश्ववारे ॥uṣaḥ | vājena | vājini | pra-cetāḥ | stomam | juṣasva | gṛṇataḥ | maghoni | purāṇī | devi | yuvatiḥ | puram-dhiḥ | anu | vratam | carasi | viśva-vāre

उषःDawn (Uṣas)
उषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक) < √वस्/उष् (प्रभाते दीप्तौ) (निघण्टु/वैदिक)
वाजेनwith strength/prize (vāja)
वाजेन:
करण
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
वाजिनिO prize-winning/strong one
वाजिनि:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवाजिनी- (प्रातिपदिक)
प्रचेताःforeknowing, wise
प्रचेताः:
कर्तृ (उषः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-चेतस्- (प्रातिपदिक)
स्तोमम्hymn of praise
स्तोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम- (प्रातिपदिक)
जुषस्वenjoy/accept
जुषस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
गृणतःof the singer/praiser
गृणतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple
Root√गॄ/गृण् (स्तुतौ) → गृणत् (वर्तमान कृदन्त)
मघोनिO bountiful one
मघोनि:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootमघोनी- (प्रातिपदिक; उषसः विशेषण)
पुराणीancient
पुराणी:
कर्तृ (देवी-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुराणी- (प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
युवतिःyoung woman, youthful
युवतिः:
कर्तृ (देवी-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootयुवति- (प्रातिपदिक)
पुरंधिःbountiful, bestowing abundance
पुरंधिः:
कर्तृ (देवी-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootपुरंधि- (प्रातिपदिक)
अनुalong, according to
अनु:
उपपद (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
व्रतम्ordinance, fixed law
व्रतम्:
कर्म (अनु + चर्)
TypeNoun
Rootव्रत- (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चरसिyou move/you follow
चरसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√चर् (गत्यर्थे/आचरणे)
विश्ववारेO all-bounteous / of all desirable gifts
विश्ववारे:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootविश्व-वार- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘whose gifts are all/varied’)