HomeRig VedaMandala 3Sukta 58Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 3.58

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (cycle attribution)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अश्विना परि वामिषः पुरूचीरीयुर्गीर्भिर्यतमाना अमृध्राः । रथो ह वामृतजा अद्रिजूतः परि द्यावापृथिवी याति सद्यः ॥

अश्वि॑ना॒ परि॑ वा॒मिष॑: पुरू॒चीरी॒युर्गी॒र्भिर्यत॑माना॒ अमृ॑ध्राः । रथो॑ ह वामृत॒जा अद्रि॑जूत॒: परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी या॑ति स॒द्यः ॥

aśvínā pári vām íṣaḥ purūcī́r īyur gī́rbhir yátamānā amṛ́dhrāḥ | rátho ha vām ṛtajā́ ádrijūtaḥ pári dyā́vāpṛthivī́ yāti sadyáḥ ||

O Ashvins, around you move many-sided impulsions, striving with hymns and never failing. Your chariot, born of Ṛta and driven by the pressing-stone’s force, circles Heaven and Earth in an instant.

अश्वि॑ना । परि॑ । वा॒म् । इषः॑ । पु॒रू॒चीः । ई॒युः । गीः॒ऽभिः । यत॑मानाः । अमृ॑ध्राः । रथः॑ । ह॒ । वा॒म् । ऋ॒त॒ऽजाः । अद्रि॑ऽजूतः । परि॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । या॒ति॒ । स॒द्यः ॥अश्विना । परि । वाम् । इषः । पुरूचीः । ईयुः । गीःभिः । यतमानाः । अमृध्राः । रथः । ह । वाम् । ऋतजाः । अद्रिजूतः । परि । द्यावापृथिवी इति । याति । सद्यः ॥aśvinā | pari | vām | iṣaḥ | purūcīḥ | īyuḥ | gīḥ-bhiḥ | yatamānāḥ | amṛdhrāḥ | rathaḥ | ha | vām | ṛta-jāḥ | adri-jūtaḥ | pari | dyāvāpṛthivī iti | yāti | sadyaḥ

अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity-name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootपरि
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive) / कर्म (if taken as object)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (अस्मद्-युष्मद् सर्वनाम)
इषःrefreshments, invigorations, (desired) boons
इषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक: इष्/इषा)
पुरूचीःmany-bright / widely shining (many)
पुरूचीः:
कर्तृ (इषः का विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपुरु-ची (प्रातिपदिक)
ईयुःhave gone / have come (hither)
ईयुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
गीर्भिःwith songs, with hymns
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
यतमानाḥstriving, pressing on
यतमानाḥ:
कर्तृ (इषः/पुरूचीः इत्यस्य भाववर्णनम्)
TypeParticiple (present middle)
Rootयत् (धातु) → यतमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अमृध्राःunfailing, not going astray
अमृध्राः:
कर्तृ (यतमानाḥ इत्यस्य/इषः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-मृध्र (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
रथःthe chariot
रथः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable (particle)
Root
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
ऋतजाḥborn of ṛta / sprung from cosmic order
ऋतजाḥ:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootऋत-जा (प्रातिपदिक; तत्पुरुष/बहुव्रीहि)
अद्रिजूतःimpelled by the stone (pressing-stone)
अद्रिजूतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअद्रि-जूत (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
द्यावापृथिवीheaven-and-earth
द्यावापृथिवी:
कर्म (परि-याति इत्यस्य)
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावापृथिवी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक: द्यौस् + पृथिवी)
यातिgoes, moves
याति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootसद्यः