HomeRig VedaMandala 3Sukta 58Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.58

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (cycle attribution)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तिरः पुरू चिदश्विना रजांस्याङ्गूषो वां मघवाना जनेषु । एह यातं पथिभिर्देवयानैर्दस्राविमे वां निधयो मधूनाम् ॥

ति॒रः पु॒रू चि॑दश्विना॒ रजां॑स्याङ्गू॒षो वां॑ मघवाना॒ जने॑षु । एह या॑तं प॒थिभि॑र्देव॒यानै॒र्दस्रा॑वि॒मे वां॑ नि॒धयो॒ मधू॑नाम् ॥

tirás purū́ cid aśvinā rájāṁsy āṅgūṣó vām maghavānā jánēṣu | éha yātaṁ pathíbhir devayā́naiḥ dásrāv imé vām nidháyo mádhūnām ||

Across many worlds, O Ashvins, your inspirer’s cry moves among the peoples, O bountiful ones. Come here by the godward paths, O Wonder-workers; here are your treasuries of honeyed delight.

ति॒रः । पु॒रु । चि॒त् । अ॒श्वि॒ना॒ । रजां॑सि । आ॒ङ्गू॒षः । वा॒म् । म॒घ॒ऽवा॒ना॒ । जने॑षु । आ । इ॒ह । या॒त॒म् । प॒थिऽभिः॑ । दे॒व॒ऽयानैः॑ । दस्रौ॑ । इ॒मे । वा॒म् । नि॒ऽधयः॑ । मधू॑नाम् ॥तिरः । पुरु । चित् । अश्विना । रजांसि । आङ्गूषः । वाम् । मघवाना । जनेषु । आ । इह । यातम् । पथिभिः । देवयानैः । दस्रौ । इमे । वाम् । निधयः । मधूनाम् ॥tiraḥ | puru | cit | aśvinā | rajāṃsi | āṅgūṣaḥ | vām | magha-vānā | janeṣu | ā | iha | yātam | pathi-bhiḥ | deva-yānaiḥ | dasrau | ime | vām | ni-dhayaḥ | madhūnām

तिरःacross; beyond; past
तिरः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण—गमनस्य देश/रीतिः)
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *ter- ‘to cross/over’
पुरूmany; numerous
पुरू:
Karma (विशेषणरूपेण कर्मपदस्य)
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक) ‘many, much’
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय) ‘even, indeed’
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
— (सम्बोधन)
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) ‘the Aśvins’
रजांसिregions; spaces
रजांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक) ‘space, region; dust’
आङ्गूषःthe hymn; chant
आङ्गूषः:
Kartā (स्तुतिरूपः कर्ता—‘स्तुतिः … [अस्ति/भवति]’)
TypeNoun
Rootआङ्गूष (प्रातिपदिक) ‘hymn, chant, praise’
वाम्of you two; for you two
वाम्:
Sampradāna/Adhikaraṇa (स्तुत्यर्हयोः—‘for you two / of you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मघवानाO bountiful ones
मघवाना:
— (सम्बोधन)
TypeAdjective (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक) ‘bountiful, generous’
जनेषुamong the peoples
जनेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) ‘people, men’
एहhither; here
एह:
Adhikaraṇa (गमनस्य देशः)
TypeIndeclinable
Rootएह (अव्यय) ‘hither, here’
यातम्come; go (you two)!
यातम्:
— (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’
पथिभिःby paths
पथिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथि/पथ (प्रातिपदिक) ‘path, way’
देवयानैःgodward; divine
देवयानैः:
Karaṇa (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootदेवयान (प्रातिपदिक) ‘god-going, leading to the gods; divine’
दस्राO wondrous ones
दस्रा:
— (सम्बोधन)
TypeNoun/Adjective (epithet used vocatively)
Rootदस्र (प्रातिपदिक) ‘wondrous, skillful; the Aśvins’ epithet’
इमेthese
इमे:
Kartā (निधयः इत्यस्य सह)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निधयःtreasures; stores
निधयः:
Kartā
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक) ‘treasure, store’
मधूनाम्of honeyed drinks; of sweets (nectars)
मधूनाम्:
सम्बन्ध (Genitive—‘of sweets/nectars’)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) ‘sweet drink; honey; soma’