HomeRig VedaMandala 3Sukta 58Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 3.58

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (cycle attribution)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सुयुग्भिरश्वैः सुवृता रथेन दस्राविमं शृणुतं श्लोकमद्रेः । किमङ्ग वां प्रत्यवर्तिं गमिष्ठाहुर्विप्रासो अश्विना पुराजाः ॥

सु॒युग्भि॒रश्वै॑: सु॒वृता॒ रथे॑न॒ दस्रा॑वि॒मं शृ॑णुतं॒ श्लोक॒मद्रे॑: । किम॒ङ्ग वां॒ प्रत्यव॑र्तिं॒ गमि॑ष्ठा॒हुर्विप्रा॑सो अश्विना पुरा॒जाः ॥

suyúgbhir áśvaiḥ suvṛ́tā ráthena dásrāv imáṁ śṛṇutaṁ ślókám ádreḥ | kím áṅga vām práty avàrtiṁ gámiṣṭhā́hur víprāso aśvinā purājā́ḥ ||

With well-yoked horses and your well-turning chariot, O Wonder-workers, hear this uttered word of the pressing-stone. Why indeed do the inspired seers of old call you ‘the swiftest to return in answer’?

सु॒युक्ऽभिः॑ । अश्वैः॑ । सु॒ऽवृता॑ । रथे॑न । दस्रौ॑ । इ॒मम् । शृ॒णु॒त॒म् । श्लोक॑म् । अद्रेः॑ । किम् । अ॒ङ्ग । वा॒म् । प्रति॑ । अव॑र्तिम् । गमि॑ष्ठा । आ॒हुः । विप्रा॑सः । अ॒श्वि॒ना॒ । पु॒रा॒ऽजाः ॥सुयुक्भिः । अश्वैः । सुवृता । रथेन । दस्रौ । इमम् । शृणुतम् । श्लोकम् । अद्रेः । किम् । अङ्ग । वाम् । प्रति । अवर्तिम् । गमिष्ठा । आहुः । विप्रासः । अश्विना । पुराजाः ॥suyuk-bhiḥ | aśvaiḥ | su-vṛtā | rathena | dasrau | imam | śṛṇutam | ślokam | adreḥ | kim | aṅga | vām | prati | avartim | gamiṣṭhā | āhuḥ | viprāsaḥ | aśvinā | purājāḥ

सुयुग्भिःwith well-yoked (ones)
सुयुग्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootसु-युग (प्रातिपदिक; युग < √युज्)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
करण
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
सुवृताwell-protected / well-covered
सुवृता:
विशेषण (करणस्य)
TypeAdjective
Rootसु-वृत (PPP/कृदन्त; वृत < √वृ (वृणोति/वृणुते) ‘to cover/enclose; to choose’ → ‘well-covered/secure’)
रथेनwith the chariot
रथेन:
करण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
दस्राO wondrous/skillful ones (Aśvins)
दस्रा:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शृणुतम्hear (you two)!
शृणुतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रु (शृणोति)
श्लोकम्hymn/verse
श्लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्लोक (प्रातिपदिक)
अद्रेःof the stone / of the pressing-stone
अद्रेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
किम्what?
किम्:
कर्म (प्रश्नार्थ)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गpray/indeed
अङ्ग:
सम्बोधन/प्रयोग-निपात
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
प्रति-अवर्तिम्a turning-back/return (response)
प्रति-अवर्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रति-अवर्ति (प्रातिपदिक; अवर्ति < √वृत/√वर्त ‘turning, return’)
गमिष्ठाmost ready to come / quickest to come
गमिष्ठा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootगमिष्ठ (superlative adj.; गम < √गम्)
आहुःthey have said / they say
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (Vedic: आहुः as perfect of √अह् ‘to say’)
विप्रासःinspired sages/poets
विप्रासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
पुराजाःborn of old / ancient-born
पुराजाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरा-ज (प्रातिपदिक; पुरा ‘formerly’ + ज < √जन् ‘be born’)