HomeRig VedaMandala 3Sukta 51Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra with Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अप्तूर्ये मरुत आपिरेषोऽमन्दन्निन्द्रमनु दातिवाराः । तेभिः साकं पिबतु वृत्रखादः सुतं सोमं दाशुषः स्वे सधस्थे ॥

अ॒प्तूर्ये॑ मरुत आ॒पिरे॒षोऽम॑न्द॒न्निन्द्र॒मनु॒ दाति॑वाराः । तेभि॑: सा॒कं पि॑बतु वृत्रखा॒दः सु॒तं सोमं॑ दा॒शुष॒: स्वे स॒धस्थे॑ ॥

aptū́rye maruta ā́pir eṣó’mandann índram ánu dātívārāḥ | tébhiḥ sā́kaṃ pibatu vṛtrakhādáḥ sutáṃ sómaṃ dāśúṣaḥ své sadhásthe ||

In the Ap-tūrya movement, O Maruts, this near help has exhilarated Indra; the givers of gifts follow him. With them let the eater of Vṛtra drink the pressed Soma of the giver, in his own seat of communion.

अ॒प्ऽतूर्ये॑ । म॒रु॒तः॒ । आ॒पिः । ए॒षः । अम॑न्दन् । इन्द्र॑म् । अनु॑ । दाति॑ऽवाराः । तेभिः॑ । सा॒कम् । पि॒ब॒तु॒ । वृ॒त्र॒ऽखा॒दः । सु॒तम् । सोम॑म् । दा॒शुषः॑ । स्वे । स॒धऽस्थे॑ ॥अप्तूर्ये । मरुतः । आपिः । एषः । अमन्दन् । इन्द्रम् । अनु । दातिवाराः । तेभिः । साकम् । पिबतु । वृत्रखादः । सुतम् । सोमम् । दाशुषः । स्वे । सधस्थे ॥ap-tūrye | marutaḥ | āpiḥ | eṣaḥ | amandan | indram | anu | dāti-vārāḥ | tebhiḥ | sākam | pibatu | vṛtra-khādaḥ | sutam | somam | dāśuṣaḥ | sve | sadha-sthe

अप्तूर्येin the ‘ap-tūrya’ (water-aided/ritual-impelling) [act/occasion]
अप्तूर्ये:
कर्म (अमन्दन् इत्यस्य; ‘अप्तूर्ये’ इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअप्तूर्य (प्रातिपदिक; अप्/आप् + तूर्य-)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
आपिःhelp, alliance, companionship
आपिः:
कर्तृ/भाव (अमन्दन् इत्यस्य सहवर्तिनी; ‘सहायता/सङ्गति’)
TypeNoun
Rootआपि (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ (आपिः इत्यस्य विशेषणम्/सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमन्दन्they gladdened/cheered
अमन्दन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootमन्द् (धातु; ‘to gladden/cheer’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अनुalong, after, in accordance with
अनु:
उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
दातिवाराःgift-bestowing (givers of boons)
दातिवाराः:
कर्तृ (अमन्दन् इत्यस्य; मरुतः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootदातिवार (प्रातिपदिक; दाति- ‘giving’ + वार- ‘choice/gift’)
तेभिःwith them
तेभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
साकम्together
साकम्:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय)
पिबतुlet (him) drink
पिबतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘to drink’)
वृत्रखादःVṛtra-slayer (lit. Vṛtra-devourer), i.e., Indra
वृत्रखादः:
कर्तृ (पिबतु इत्यस्य)
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रखाद (प्रातिपदिक; वृत्र + खाद ‘eater/chewer’)
सुतम्pressed (soma)
सुतम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootसु (धातु; ‘to press’ → क्त-प्रत्ययान्त)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (सुतम् इत्यस्य विशेष्यः)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
दाशुषःof the worshipper/giver
दाशुषः:
सम्बन्ध (सुतं सोमं—कस्य?)
TypeNoun (agent, worshipper/giver)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ → perf. part.)
स्वेin his own
स्वे:
अधिकरण (सधस्थे इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (प्रातिपदिक)
सधस्थेseat, place, abode (ritual seat)
सधस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)