HomeRig VedaMandala 3Sukta 51Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level attribution assumed for Mandala 3)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

शतक्रतुमर्णवं शाकिनं नरं गिरो म इन्द्रमुप यन्ति विश्वतः । वाजसनिं पूर्भिदं तूर्णिमप्तुरं धामसाचमभिषाचं स्वर्विदम् ॥

श॒तक्र॑तुमर्ण॒वं शा॒किनं॒ नरं॒ गिरो॑ म॒ इन्द्र॒मुप॑ यन्ति वि॒श्वत॑: । वा॒ज॒सनिं॑ पू॒र्भिदं॒ तूर्णि॑म॒प्तुरं॑ धाम॒साच॑मभि॒षाचं॑ स्व॒र्विद॑म् ॥

śatákra tum arṇaváṃ śā́kinaṃ náram gíro ma índram úpa yanti viśvátāḥ | vājásaniṃ pūrbhídaṃ tū́rṇim aptúraṃ dhā́masācam abhiṣā́caṃ svárvidam ||

My hymns go to Indra from every side—of a hundred powers, an ocean of force, the capable hero. Winner of plenitude, breaker of the strongholds, swift and accomplishing the works, companion of the true seats, overpowering the adversary, finder of the Sun-world.

श॒तऽक्र॑तुम् । अ॒र्ण॒वम् । शा॒किन॑म् । नर॑म् । गिरः॑ । मे॒ । इन्द्र॑म् । उप॑ । य॒न्ति॒ । वि॒श्वतः॑ । वा॒ज॒ऽसनि॑म् । पूः॒ऽभिद॑म् । तूर्णि॑म् । अ॒प्ऽतुर॑म् । धा॒म॒ऽसाच॑म् । अ॒भि॒ऽसाच॑म् । स्वः॒ऽविद॑म् ॥शतक्रतुम् । अर्णवम् । शाकिनम् । नरम् । गिरः । मे । इन्द्रम् । उप । यन्ति । विश्वतः । वाजसनिम् । पूःभिदम् । तूर्णिम् । अप्तुरम् । धामसाचम् । अभिसाचम् । स्वःविदम् ॥śata-kratum | arṇavam | śākinam | naram | giraḥ | me | indram | upa | yanti | viśvataḥ | vāja-sanim | pūḥ-bhidam | tūrṇim | ap-turam | dhāma-sācam | abhi-ṣācam | svaḥ-vidam

शतक्रतुम्the hundred-powered (Indra)
शतक्रतुम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootशत-क्रतु (प्रातिपदिक) प्रत्ययान्त समास
अर्णवम्surging, ocean-like
अर्णवम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
शाकिनम्mighty, capable
शाकिनम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशाकिन् (प्रातिपदिक; √शक् ‘to be able’ से)
नरम्the man/hero
नरम्:
कर्म (इन्द्रम्)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ (यन्ति का? गिरः)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (गिरः—‘my’)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (उप यन्ति—whom?)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
क्रियाविशेषण (यन्ति—‘towards’)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तिgo, proceed
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थ)
विश्वतःfrom every side
विश्वतः:
क्रियाविशेषण (यन्ति)
TypeIndeclinable
Rootविश्वतस् (अव्यय; ‘from all sides’)
वाजसनिम्winner of prizes/strength
वाजसनिम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवाज-सनि (प्रातिपदिक; ‘prize-winning’)
पूर्-भिदम्splitter of strongholds
पूर्-भिदम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्-भिद् (समास; ‘fort-splitter’)
तूर्णिम्swift
तूर्णिम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतूर्णि (प्रातिपदिक)
अप्तुरम्active, effective
अप्तुरम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअप्तुर (प्रातिपदिक; ‘active/efficient’)
धामसाचम्reaching/possessing (divine) abodes
धामसाचम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootधाम-साच् (समास; ‘attaining/possessing abodes’)
अभिषाचम्assailing, overpowering
अभिषाचम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअभि-षाच् (प्रातिपदिक; ‘overpowering/assailing’)
स्वर्विदम्finder of heaven/light
स्वर्विदम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वर्-विद् (समास; ‘finding heaven/light’)