Mantra 3
Sukta 3.42
Rishi: Gāthin Viśvāmitra (traditional; verify Anukramaṇī)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रमित्था गिरो ममाच्छागुरिषिता इतः । आवृते सोमपीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑मि॒त्था गिरो॒ ममाच्छा॑गुरिषि॒ता इ॒तः । आ॒वृते॒ सोम॑पीतये ॥
Transliteration
índram itthā́ gíro mámācchā́gur iṣitā́ itáḥ | āvṛ́te sóma-pītaye ||
Translation
Thus my words have gone straight to Indra, sent forth from here; returning, may he come for the drinking of Soma—turning back toward this field where the call has been launched.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑म् । इ॒त्था । गिरः॑ । मम॑ । अच्छ॑ । अ॒गुः॒ । इ॒षि॒ताः । इ॒तः । आ॒ऽवृते॑ । सोम॑ऽपीतये ॥इन्द्रम् । इत्था । गिरः । मम । अच्छ । अगुः । इषिताः । इतः । आवृते । सोमपीतये ॥indram | itthā | giraḥ | mama | accha | aguḥ | iṣitāḥ | itaḥ | āvṛte | soma-pītaye
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as the one approached)
इन्द्रम्:
कर्म (गत्यर्थक-क्रियायाः लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
क्रियाविशेषण (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ (आगच्छन्ति/गच्छन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (स्वामित्व/सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अच्छाtowards
अच्छा:
क्रियाविशेषण (दिशा/प्रवृत्तिनिर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय/उपसर्गार्थक)
अगुःhave gone / went
अगुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु; परस्मैपद)
इषिताःimpelled, urged
इषिताः:
कर्तृ-विशेषण (गिरः इत्यस्य)
TypeAdjective (Participle)
Rootइष् (धातु) → इषित (कृदन्त, क्त)
इतःfrom here
इतः:
अपादान (गमनस्य स्रोतः)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय; इदम्-प्रभव)
आवृतेO (Indra) who is turned/come hither, approached
आवृते:
सम्बोधन (आह्वानः)
TypeAdjective (Participle)
Rootआ-वृत् (धातु) → आवृत (कृदन्त, क्त)
सोमपीतयेfor the drinking of Soma
सोमपीतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजनम्)
TypeNoun
Rootसोम-पीति (समास: षष्ठी-तत्पुरुष ‘सोमस्य पीतिः’)