Mantra 2
Sukta 3.42
Rishi: Gāthin Viśvāmitra (traditional; verify Anukramaṇī)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
तमिन्द्र मदमा गहि बर्हिःष्ठां ग्रावभिः सुतम् । कुविन्न्वस्य तृप्णवः ॥
Samhita Patha (IAST)
तमि॑न्द्र॒ मद॒मा ग॑हि बर्हि॒:ष्ठां ग्राव॑भिः सु॒तम् । कु॒विन्न्व॑स्य तृ॒प्णव॑: ॥
Transliteration
tám índra mádam ā́ gahi bárhiṣṭhāṃ grā́vabhiḥ sutám | kúvin nv asyá tṛṣṇávaḥ ||
Translation
Come, O Indra, to that ecstasy; to the Soma pressed by the stones, set upon the barhis-seat. Will not your thirst be satisfied by it—will not the seeking in you find its fulfillment here?
Padapatha (Word Analysis)
तम् । इ॒न्द्र॒ । मद॒म् । आ । ग॑हि ब॒र्हिः॒ऽस्थाम् । ग्राव॑ऽभिः । सु॒तम् । कु॒वित् । नु । अ॒स्य॒ । तृ॒ष्णवः॑ ॥तम् । इन्द्र । मदम् । आ । गहि बर्हिःस्थाम् । ग्रावभिः । सुतम् । कुवित् । नु । अस्य । तृष्णवः ॥tam | indra | madam | ā | gahi barhiḥ-sthām | grāva-bhiḥ | sutam | kuvit | nu | asya | tṛṣṇavaḥ
Word by Word
तम्him / that one
तम्:
कर्म (आह्वानस्य/गमनस्य लक्ष्यः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मदम्to/for exhilaration, intoxication (soma-rapture)
मदम्:
कर्म (गमनस्य/आगमनस्य हेतु-लक्ष्यः; ‘मदं’ = ‘मदाय’ इत्यर्थे वैदिक-प्रयोगः)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
आhither, towards (here)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गहिcome!
गहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम्
बर्हिष्ठाम्to the best/loftiest (barhis), to the most excellent sacred grass-seat
बर्हिष्ठाम्:
कर्म (गमनस्य लक्ष्य-स्थानम्)
TypeAdjective (superlative) / Noun-epithet
Rootबर्हिष् + -तम (श्रेष्ठार्थक-प्रत्यय)
ग्रावभिःwith the pressing-stones
ग्रावभिः:
करण
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
सुतम्the pressed (soma)
सुतम्:
कर्म (पान/आस्वादनस्य; सोमः)
TypeParticiple / Adjective used substantively
Rootसु (धातु ‘to press’) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
कुवित्whether indeed? perhaps?
कुवित्:
—
TypeIndeclinable
Rootकु + वित् (निपात-समास; वैदिक)
नुnow, indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तृप्णवःsatisfiers, those who satiate (him)
तृप्णवः:
कर्तृ (वाक्ये निहित-क्रियायाः ‘भवन्ति/सन्ति’)
TypeAdjective (agentive) / Noun
Rootतृप् (धातु ‘to be satisfied’) → तृप्णु (कृदन्त-प्रातिपदिक, -nu-प्रत्यय)