Mantra 8
Sukta 3.41
Rishi: Gāthin Viśvāmitra (traditional; verify Anukramaṇī)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
मारे अस्मद्वि मुमुचो हरिप्रियार्वाङ्याहि । इन्द्र स्वधावो मत्स्वेह ॥
Samhita Patha (IAST)
मारे अ॒स्मद्वि मु॑मुचो॒ हरि॑प्रिया॒र्वाङ्या॑हि । इन्द्र॑ स्वधावो॒ मत्स्वे॒ह ॥
Transliteration
mā́re asmád ví mumucaḥ hári-priya ārvā́ṅ yāhi | índra svadhāvo mátsvehá ||
Translation
Do not loosen yourself away from us, O lover of the bright steeds; come here facing us. O Indra, master of your own power, take delight here—enter the offering and the awakened field of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
मा । आ॒रे । अ॒स्मत् । वि । मु॒मु॒चः॒ । हरि॑ऽप्रिय । आ॒र्वाङ् । या॒हि॒ । इन्द्र॑ । स्व॒धा॒ऽवः॒ । मत्स्व॑ । इ॒ह ॥मा । आरे । अस्मत् । वि । मुमुचः । हरिप्रिय । आर्वाङ् । याहि । इन्द्र । स्वधावः । मत्स्व । इह ॥mā | āre | asmat | vi | mumucaḥ | hari-priya | ārvāṅ | yāhi | indra | svadhāvaḥ | matsva | iha
Word by Word
मारेdo not (O…!)
मारे:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय/निषेध) + रे (सम्बोधन-निपात)
अस्मत्from us
अस्मत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विapart, away
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
मुमुचःyou have released / let go
मुमुचः:
Kartā (क्रियापद-कर्तृ-सम्बन्धः: ‘त्वम्’ निहितः)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + वि; लिट्/परस्मैपद-रूप (वेदिक)
हरिप्रियाःO beloved of the tawny steeds (Hari)
हरिप्रियाः:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative) / Epithet
Rootहरि-प्रिय (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
अर्वाङ्hither, toward us
अर्वाङ्:
—
TypeIndeclinable / Adverb
Rootअर्वाङ् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
आto, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
याहिcome!
याहि:
Kartā (आह्वानः; कर्ता = ‘त्वम्’)
TypeVerb
Rootया (धातु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वधावःO self-empowered / possessing svadhā
स्वधावः:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative) / Epithet
Rootस्वधा-वन्/स्वधावत् (प्रातिपदिक)
मत्स्वbe exhilarated / rejoice
मत्स्व:
Kartā (आह्वानः; कर्ता = ‘त्वम्’)
TypeVerb
Rootमद् (धातु) + लोट्; ‘मदस्व’ (वेदिक संक्षेप)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)