Mantra 7
Sukta 3.40
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; verify per critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि द्युम्नानि वनिन इन्द्रं सचन्ते अक्षिता । पीत्वी सोमस्य वावृधे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि द्यु॒म्नानि॑ व॒निन॒ इन्द्रं॑ सचन्ते॒ अक्षि॑ता । पी॒त्वी सोम॑स्य वावृधे ॥
Transliteration
abhí dyumnā́ni vanína índraṃ sacante ákṣitā | pītvī́ sómasya vāvṛdhe ||
Translation
Around Indra gather the unexhausted powers that win luminous plenitudes; having drunk of Soma, he increases—growing into a greater amplitude of victorious light.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । द्यु॒म्नानि॑ । व॒निनः॑ । इन्द्र॑म् । स॒च॒न्ते॒ । अक्षि॑ता । पी॒त्वी । सोम॑स्य । व॒वृ॒धे॒ ॥अभि । द्युम्नानि । वनिनः । इन्द्रम् । सचन्ते । अक्षिता । पीत्वी । सोमस्य । ववृधे ॥abhi | dyumnāni | vaninaḥ | indram | sacante | akṣitā | pītvī | somasya | vavṛdhe
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
Adhikaraṇa (directional/locative sense) / upasarga to the verbal idea
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
द्यु॒म्नानिsplendours, brilliant powers
द्यु॒म्नानि:
Karma (object of ‘सचन्ते’ with अभि) / goal of movement
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (प्रातिपदिक)
वनिनःthe winners/conquerors (lit. ‘possessors of winning/booty’)
वनिनः:
Kartā (subject of ‘सचन्ते’)
TypeNoun (agentive/epithet)
Rootवनिन् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (object of ‘सचन्ते’)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany / they attach themselves
सचन्ते:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√सच् (सचँ) ‘to accompany, follow, attach oneself’
अक्षिताundiminishing, imperishable
अक्षिता:
Karma (qualifier of the object द्यु॒म्नानि) / adjectival
TypeAdjective (past participial, used as epithet)
Rootअ-क्षि-त (क्षि ‘to perish/diminish’ + क्त; with privative अ-)
पीत्वीhaving drunk
पीत्वी:
(क्रियाविशेषण) prior action to वावृधे
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Root√पा ‘to drink’ → पीत्वी (त्वी-प्रत्यय; Vedic absolutive/gerund)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (genitive relation with पीत्वी: ‘of Soma’)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वावृधेhe has grown / he has become strong
वावृधे:
(क्रिया) —; subject understood: इन्द्रः
TypeVerb
Root√वृध् (वृधँ) ‘to grow, increase’