Mantra 6
Sukta 3.40
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; verify per critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
गिर्वणः पाहि नः सुतं मधोर्धाराभिरज्यसे । इन्द्र त्वादातमिद्यशः ॥
Samhita Patha (IAST)
गिर्व॑णः पा॒हि न॑: सु॒तं मधो॒र्धारा॑भिरज्यसे । इन्द्र॒ त्वादा॑त॒मिद्यश॑: ॥
Transliteration
gírvāṇaḥ pā́hi naḥ sutáṃ mádhor dhā́rābhir ajyase | índra tvādā́tam íd yáśaḥ ||
Translation
O Indra who rejoices in the word, guard for us this pressed Soma; thou art anointed with streams of sweetness. The glory is indeed given by thee—thy gift of victorious renown within the soul.
Padapatha (Word Analysis)
गिर्व॑णः । पा॒हि । नः॒ । सु॒तम् । मधोः॑ । धारा॑भिः । अ॒ज्य॒से॒ । इन्द्र॑ । त्वाऽदा॑तम् । इत् । यशः॑ ॥गिर्वणः । पाहि । नः । सुतम् । मधोः । धाराभिः । अज्यसे । इन्द्र । त्वादातम् । इत् । यशः ॥girvaṇaḥ | pāhi | naḥ | sutam | madhoḥ | dhārābhiḥ | ajyase | indra | tvādātam | it | yaśaḥ
Word by Word
गिर्वणःO praise-delighting (Indra)
गिर्वणः:
सम्बोधन (आह्वान)
Typeविशेषण
Rootगिर्-वण (प्रातिपदिक; ‘स्तुति/गिर्’ + ‘वण’ = ‘स्तुतियों से प्रिय/स्तुतिप्रिय’)
पा॒हिprotect!
पा॒हि:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
Typeक्रिया
Rootपा (धातु) ‘रक्षणे’
नःour / of us
नः:
सम्बन्ध (अधिकार/स्वाम्य: ‘our’)
Typeसर्वनाम
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतम्the pressed (Soma)
सुतम्:
कर्म
Typeसंज्ञा (कृदन्त-विशेष्य)
Rootसु (धातु) ‘सवने/प्रसवे’ → क्त (कृदन्त) ‘सुत’
मधोःof the sweet (Soma)
मधोः:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध: ‘of sweetness / of honeyed Soma’)
Typeसंज्ञा
Rootमधु (प्रातिपदिक)
धाराभिःwith streams
धाराभिः:
करण
Typeसंज्ञा
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अज्यसेyou are anointed / bedewed
अज्यसे:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध: ‘you are anointed/bedewed’)
Typeक्रिया
Rootअञ्ज् (धातु) ‘अञ्जने/लेपने’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
Typeसंज्ञा
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
Typeसर्वनाम
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दातम्given / bestowed
दातम्:
कर्म-विशेषण (त्वा-विशेषण)
Typeकृदन्त (विशेषण/भाव)
Rootदा (धातु) ‘दाने’ → क्त (कृदन्त) ‘दात’
इद्indeed
इद्:
सम्बन्ध (वाक्य-प्रबलन)
Typeअव्यय
Rootइद् (निपात)
यशःfame / glory
यशः:
कर्ता (अस्ति/भवति-लुप्त के साथ: ‘(it) is fame’)
Typeसंज्ञा
Rootयशस् (प्रातिपदिक)