Mantra 4
Sukta 3.40
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; verify per critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र सोमाः सुता इमे तव प्र यन्ति सत्पते । क्षयं चन्द्रास इन्दवः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॒ सोमा॑: सु॒ता इ॒मे तव॒ प्र य॑न्ति सत्पते । क्षयं॑ च॒न्द्रास॒ इन्द॑वः ॥
Transliteration
índra sómāḥ sutā́ imé táva prá yanti sat-pate | kṣáyaṃ candrā́sa índavaḥ ||
Translation
O Indra, these pressed Soma-drops move forth to thee, O lord of true being; the shining currents of delight go toward thy home of peace and establishment, to found the inner dwelling in light.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑ । सोमाः॑ । सु॒ताः । इ॒मे । तव॑ । प्र । य॒न्ति॒ । स॒त्ऽप॒ते॒ । क्षय॑म् । च॒न्द्रासः॑ । इन्द॑वः ॥इन्द्र । सोमाः । सुताः । इमे । तव । प्र । यन्ति । सत्पते । क्षयम् । चन्द्रासः । इन्दवः ॥indra | somāḥ | sutāḥ | ime | tava | pra | yanti | sat-pate | kṣayam | candrāsaḥ | indavaḥ
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन (addressed)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमाःSoma-juices
सोमाः:
कर्तृ (of ‘प्र यन्ति’)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सुताःpressed, extracted
सुताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Root√सु (सु- ‘to press, extract’) → सुत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
कर्तृ-निर्देशक
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तवof/for you
तव:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (direction/intensity)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
यन्तिgo, proceed
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (to go)
सत्पतेO lord of the good / true lord
सत्पते:
सम्बोधन (addressed)
TypeNoun (epithet)
Rootसत् + पति (प्रातिपदिक; ‘true/virtuous’ + ‘lord’)
क्षयम्dwelling, abode
क्षयम्:
कर्म (goal/object of motion: ‘towards the dwelling’)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चन्द्रासःbright, shining
चन्द्रासः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (substantivized)
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक; ‘bright, shining’)
इन्दवःSoma-drops
इन्दवः:
कर्तृ (elliptically continuing ‘यन्ति’)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; ‘drop’, esp. Soma-drop)