HomeRig VedaMandala 3Sukta 4Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.4

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Agni (with Tanūnapāt aspect; also invokes Mitra-Varuṇa as co-worshippers/guardians of ṛta)
Chandas: Triṣṭubh

यं देवासस्त्रिरहन्नायजन्ते दिवेदिवे वरुणो मित्रो अग्निः । सेमं यज्ञं मधुमन्तं कृधी नस्तनूनपाद्घृतयोनिं विधन्तम् ॥

यं दे॒वास॒स्त्रिरह॑न्ना॒यज॑न्ते दि॒वेदि॑वे॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः । सेमं य॒ज्ञं मधु॑मन्तं कृधी न॒स्तनू॑नपाद्घृ॒तयो॑निं वि॒धन्त॑म् ॥

yáṃ devā́sás trír áhan ā́-yájante dive-dive váruṇo mitró agníḥ | sémáṃ yajñáṃ mádhu-mantaṃ kṛdhī nas tanū-napād ghṛtá-yonim vidhántam ||

He whom the gods worship thrice a day—Varuṇa, Mitra, and Agni—make this our sacrifice full of sweetness; O Tanūnapāt, establish it, a rite with the womb of ghee, well-ordered in its workings.

यम् । दे॒वासः॑ । त्रिः । अह॑न् । आ॒ऽयज॑न्ते । दि॒वेऽदि॑वे । वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒ग्निः । सः । इ॒मम् । य॒ज्ञम् । मधु॑ऽमन्तम् । कृ॒धि॒ । नः॒ । तनू॑ऽनपात् । घृ॒तऽयो॑निम् । वि॒धन्त॑म् ॥यम् । देवासः । त्रिः । अहन् । आयजन्ते । दिवेदिवे । वरुणः । मित्रः । अग्निः । सः । इमम् । यज्ञम् । मधुमन्तम् । कृधि । नः । तनूनपात् । घृतयोनिम् । विधन्तम् ॥yam | devāsaḥ | triḥ | ahan | āyajante | dive--dive | varuṇaḥ | mitraḥ | agniḥ | saḥ | imam | yajñam | madhu-mantam | kṛdhi | naḥ | tanū-napāt | ghṛta-yonim | vidhantam

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्रिःthrice
त्रिः:
अधिकारण (क्रियाविशेषण—आवृत्ति)
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (संख्या/अव्यय)
अहन्they struck/slain
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
towards, forth (preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अयजन्तेthey worshipped/sacrificed
अयजन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
दिवेfor the day / on the day
दिवे:
अधिकारण (काल-निर्देश) अथवा सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दिवेday by day (repeated)
दिवे:
अधिकारण (काल-निर्देश) अथवा सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (समुच्चित) अथवा विषय
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (समुच्चित) अथवा विषय
TypeNoun (proper)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ (समुच्चित) अथवा विषय
TypeNoun (proper)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice, rite
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
मधुमन्तम्honeyed, sweet, delightful
मधुमन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक) < मधु + मन्त्
कृधीmake!
कृधी:
क्रिया
TypeVerb (imperative)
Rootकृ (धातु)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/अधिकार (हित-सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तनूनपात्O Tanūnapāt
तनूनपात्:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक; देवता-नाम) < तनू + नपात्
घृतयोनिम्having ghee as its womb/source
घृतयोनिम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघृतयोनि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास) < घृत + योनि
विधन्तम्performing/ordaining (the rite)
विधन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple
Rootवि-धा (धातु) → विधत् (वर्तमान-कृदन्त)