Mantra 9
Sukta 3.37
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level ascription)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रियाणि शतक्रतो या ते जनेषु पञ्चसु । इन्द्र तानि त आ वृणे ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो॒ या ते॒ जने॑षु प॒ञ्चसु॑ । इन्द्र॒ तानि॑ त॒ आ वृ॑णे ॥
Transliteration
indriyā́ṇi śatakrato yā́ te jáneṣu páñcasu | índra tā́ni ta ā́ vṛṇe ||
Translation
The Indra-powers, O hundred-willed, that are thine among the five peoples—those very powers, O Indra, I choose and draw toward me for the soul’s increase.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒न्द्रि॒याणि॑ । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शतऽक्रतो । या । ते॒ । जने॑षु । प॒ञ्चऽसु॑ । इन्द्र॑ । तानि॑ । ते॒ । आ । वृ॒णे॒ ॥इन्द्रियाणि । शतक्रतो इति शतक्रतो । या । ते । जनेषु । पञ्चसु । इन्द्र । तानि । ते । आ । वृणे ॥indriyāṇi | śatakrato itiśata-krato | yā | te | janeṣu | pañca-su | indra | tāni | te | ā | vṛṇe
Word by Word
इन्द्रियाणिpowers, mights, faculties
इन्द्रियाणि:
कर्म (वृणे ‘चुनता/वरणे’ का विषय) / वाक्य-प्रस्ताव (यद्-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक; इन्द्र + इय/इयन्-प्रत्यय) अथवा इन्द्रिय-
शतक्रतोO hundred-powered (Indra)
शतक्रतो:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (epithet)
Rootशतक्रतु (प्रातिपदिक; शत + क्रतु)
याwhich (those)
या:
सम्बन्ध/विशेषण (इन्द्रियाणि का यद्-सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘thy/your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनेषुamong the peoples
जनेषु:
अधिकरण (locus: ‘among/in the peoples’)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
पञ्चसुin the five
पञ्चसु:
अधिकरण-विशेषण (जनेषु का विशेषण)
TypeNumeral (adjectival)
Rootपञ्चन् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तानिthose
तानि:
कर्म (वृणे का प्रत्यक्ष कर्म; इन्द्रियाणि का पुनरुक्त-सूचक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तfor you
त:
सम्प्रदान (for you)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आtowards, unto; (as preverb) wholly
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वृणेI choose, I accept
वृणे:
क्रिया (कर्तृ = अहम् ‘मैं’ निहित)
TypeVerb
Root√वृ (वरणे ‘to choose’)