Mantra 10
Sukta 3.37
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level ascription)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
अगन्निन्द्र श्रवो बृहद्द्युम्नं दधिष्व दुष्टरम् । उत्ते शुष्मं तिरामसि ॥
Samhita Patha (IAST)
अग॑न्निन्द्र॒ श्रवो॑ बृ॒हद्द्यु॒म्नं द॑धिष्व दु॒ष्टर॑म् । उत्ते॒ शुष्मं॑ तिरामसि ॥
Transliteration
ágann indra śrávo bṛhád dyumnáṃ dadhiṣva duṣṭáram | út te śúṣmaṃ tirāmasi ||
Translation
Come, O Indra: set within thee vast inspired fame, a radiant power hard to overcome; and we rise beyond, we overpass, thy force—by that uplift we break through the difficult passage.
Padapatha (Word Analysis)
अग॑न् । इ॒न्द्र॒ । श्रवः॑ । बृ॒हत् । द्यु॒म्नम् । द॒धि॒ष्व॒ । दु॒स्तर॑म् । उत् । ते॒ । शुष्म॑म् । ति॒रा॒म॒सि॒ ॥अगन् । इन्द्र । श्रवः । बृहत् । द्युम्नम् । दधिष्व । दुस्तरम् । उत् । ते । शुष्मम् । तिरामसि ॥agan | indra | śravaḥ | bṛhat | dyumnam | dadhiṣva | dustaram | ut | te | śuṣmam | tirāmasi
Word by Word
अगन्he came / has come
अगन्:
Kriyā (मुख्य क्रिया) / गत्यर्थक
TypeVerb
Root√गम् (gam) / गच्छ्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
श्रवःfame, renown
श्रवः:
कर्म (दधिष्व इत्यस्य)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
बृहत्great
बृहत्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहत् (विशेषण-प्रातिपदिक) < √बृह् (bṛh) ‘to grow, be great’
द्युम्नम्splendour, brilliance, glory
द्युम्नम्:
कर्म (दधिष्व इत्यस्य) / श्रवः इत्यस्य सहार्थक
TypeNoun
Rootद्युम्न (प्रातिपदिक) < द्युत्/द्युमत्-सम्बन्ध
दधिष्वplace (in yourself), assume
दधिष्व:
Kriyā (आज्ञार्थ)
TypeVerb
Root√धा (dhā) ‘to place, put’
दुष्टरम्hard to overcome, unconquerable
दुष्टरम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootदुष्टर (विशेषण-प्रातिपदिक) = दुर्- + √तॄ/√तॄ (tṝ) ‘to cross’ (तॄ-धातोः)
उत्and, moreover
उत्:
समुच्चय/सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) / ‘शुष्मम्’ इत्यस्य स्वामित्व
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)
शुष्मम्might, vigor, power
शुष्मम्:
कर्म (तिरामसि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
तिरामसिwe cross over, we overcome
तिरामसि:
Kriyā (वाक्यसमापन)
TypeVerb
Root√तॄ (tṝ) ‘to cross over, overcome’