Mantra 5
Sukta 3.37
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level ascription)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रं वृत्राय हन्तवे पुरुहूतमुप ब्रुवे । भरेषु वाजसातये ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रं॑ वृ॒त्राय॒ हन्त॑वे पुरुहू॒तमुप॑ ब्रुवे । भरे॑षु॒ वाज॑सातये ॥
Transliteration
índraṃ vṛtrā́ya hántave puruhūtám úpa bruve | bháreṣu vā́jasātaye ||
Translation
I call near Indra, the much-invoked, to smite Vṛtra—the coverer—so that in the battles of life he may win for us the plenitudes of force.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑म् । वृ॒त्राय॑ । हन्त॑वे । पु॒रु॒ऽहू॒तम् । उप॑ । ब्रु॒वे॒ । भरे॑षु । वाज॑ऽसातये ॥इन्द्रम् । वृत्राय । हन्तवे । पुरुहूतम् । उप । ब्रुवे । भरेषु । वाजसातये ॥indram | vṛtrāya | hantave | puru-hūtam | upa | bruve | bhareṣu | vāja-sātaye
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as the one addressed/praised)
इन्द्रम्:
कर्म (स्तुत्य/उद्देश्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृत्रायfor Vṛtra
वृत्राय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन-निर्देशः: ‘for Vṛtra’)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
हन्तवेto slay
हन्तवे:
प्रयोजन/उद्देश्य (क्रियार्थक-सम्बन्धः ब्रुवे इत्यस्य)
TypeVerbal noun (Infinitive)
Rootहन् (धातु) → हन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक) + -वे
पुरुहूतम्much-invoked
पुरुहूतम्:
कर्म (इन्द्रम्-विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: पुरु ‘many’ + हूत ‘invoked’)
उपtowards, in address
उप:
क्रियाविशेषण (उपसर्गार्थः)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
ब्रुवेI speak / I invoke
ब्रुवे:
क्रिया (वक्ता/स्तोतृ-कर्तृक)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
भरेषुin battles
भरेषु:
अधिकरण (स्थान/अवसरः: ‘in battles’)
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक; ‘battle, contest’)
वाजसातयेfor winning the prize (booty/victory)
वाजसातये:
सम्प्रदान/प्रयोजन (for the winning of the prize)
TypeNoun (purpose-dative)
Rootवाजसाति (प्रातिपदिक; वाज ‘prize/strength’ + साति ‘winning/attainment’)