Mantra 4
Sukta 3.37
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level ascription)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
पुरुष्टुतस्य धामभिः शतेन महयामसि । इन्द्रस्य चर्षणीधृतः ॥
Samhita Patha (IAST)
पु॒रु॒ष्टु॒तस्य॒ धाम॑भिः श॒तेन॑ महयामसि । इन्द्र॑स्य चर्षणी॒धृत॑: ॥
Transliteration
puruṣṭutásya dhā́mabhiḥ śaténa mahayāmasi | índrasya carṣaṇīdhṛ́taḥ ||
Translation
By a hundred luminous stations of power we magnify the much-praised Indra, the supporter of the human clans—he who upholds our field of action and growth.
Padapatha (Word Analysis)
पु॒रु॒ऽस्तु॒तस्य॑ । धाम॑ऽभिः । श॒तेन॑ । म॒ह॒या॒म॒सि॒ । इन्द्र॑स्य । च॒र्ष॒णि॒ऽधृतः॑ ॥पुरुस्तुतस्य । धामभिः । शतेन । महयामसि । इन्द्रस्य । चर्षणिधृतः ॥puru-stutasya | dhāma-bhiḥ | śatena | mahayāmasi | indrasya | carṣaṇi-dhṛtaḥ
Word by Word
पुरुष्टुतस्यof the much-praised (one)
पुरुष्टुतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation) — ‘of …’
Typeविशेषण/संज्ञा
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक) < स्तु (धातु, ‘स्तुति/प्रशंसा’)
धामभिःwith (his) abodes/powers/splendours
धामभिः:
करण
Typeसंज्ञा
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
शतेनwith a hundred (i.e., a hundredfold)
शतेन:
करण
Typeसंज्ञा/संख्यावाचक
Rootशत (प्रातिपदिक)
महयामसिwe magnify / we exalt
महयामसि:
क्रिया (कर्तृ: ‘वयम्’ implied)
Typeक्रिया
Rootमह् (धातु; causative stem महय-)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
Typeसंज्ञा
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चर्षणीधृतःof the supporter/sustainer of the peoples (men)
चर्षणीधृतः:
सम्बन्ध (genitive apposition to ‘इन्द्रस्य’)
Typeविशेषण (इन्द्रस्य) / संज्ञा
Rootचर्षणी-धृत् (प्रातिपदिक; धृत् < धृ ‘धारणे’)