HomeRig VedaMandala 3Sukta 36Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina.
Devata: Indra (with Bhaga-aspect invoked).
Chandas: Triṣṭubh (probable).

महाँ उग्रो वावृधे वीर्याय समाचक्रे वृषभः काव्येन । इन्द्रो भगो वाजदा अस्य गावः प्र जायन्ते दक्षिणा अस्य पूर्वीः ॥

म॒हाँ उ॒ग्रो वा॑वृधे वी॒र्या॑य स॒माच॑क्रे वृष॒भः काव्ये॑न । इन्द्रो॒ भगो॑ वाज॒दा अ॑स्य॒ गाव॒: प्र जा॑यन्ते॒ दक्षि॑णा अस्य पू॒र्वीः ॥

mahā́m ugró vāvṛdhe vīryā́ya samā́cakre vṛṣabháḥ kā́vyena | índro bhágo vāja-dā́ asya gā́vaḥ prá jāyante dákṣiṇā asya pūrvī́ḥ ||

Great and formidable, he has increased for hero-power; the Bull has made all ready by the seer-wisdom. Indra becomes Bhaga, the giver of plenitudes; his rays (cows) are born forth, and the many ancient Dakṣiṇās move toward manifestation.

म॒हान् । उ॒ग्रः । व॒वृ॒धे॒ । वी॒र्या॑य । स॒म्ऽआच॑क्रे । वृ॒ष॒भः । काव्ये॑न । इन्द्रः॑ । भगः॑ । वा॒ज॒ऽदाः । अ॒स्य॒ । गावः॑ । प्र । ज॒य॒न्ते॒ । दक्षि॑णाः । अ॒स्य॒ । पू॒र्वीः ॥महान् । उग्रः । ववृधे । वीर्याय । सम्आचक्रे । वृषभः । काव्येन । इन्द्रः । भगः । वाजदाः । अस्य । गावः । प्र । जयन्ते । दक्षिणाः । अस्य । पूर्वीः ॥mahān | ugraḥ | vavṛdhe | vīryāya | sam-ācakre | vṛṣabhaḥ | kāvyena | indraḥ | bhagaḥ | vāja-dāḥ | asya | gāvaḥ | pra | jayante | dakṣiṇāḥ | asya | pūrvīḥ

म॒हाँgreat
म॒हाँ:
Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
उ॒ग्रोfierce, mighty
उ॒ग्रो:
Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
वा॑वृधेhas grown, has become strong
वा॑वृधे:
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
वी॒र्या॑यfor (his) heroic power
वी॒र्या॑य:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘for valor/power’)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
स॒माच॑क्रेhas made/achieved together; has accomplished
स॒माच॑क्रे:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√कृ (करणे)
वृष॒भःthe bull (i.e., Indra, the strong one)
वृष॒भः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
काव्ये॑नby poetic skill / by inspired wisdom
काव्ये॑न:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रो॒Indra
इन्द्रो॒:
Kartā (सम्बन्धेन वृषभः इत्यस्य समानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
भगो॑Bhaga; the bestower of fortune
भगो॑:
Kartā (कर्तृ-पदस्य समानाधिकरण-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
वाज॒दाgiver of prizes/strength
वाज॒दा:
Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवाज-द (प्रातिपदिक; वाज ‘prize/strength’ + द ‘giver’)
अ॒स्यof him, his
अ॒स्य:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
जा॑यन्ते॒are born, come into being
जा॑यन्ते॒:
TypeVerb
Root√जन् (जन्मनि)
दक्षि॑णाःdakṣiṇā-gifts (priestly fees), bounties
दक्षि॑णाः:
Kartā (गावः इत्यस्य समन्वय/समासार्थ: ‘cows as dakṣiṇā-gifts’)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
अ॒स्यof him, his
अ॒स्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पू॒र्वीःmany/former, abundant
पू॒र्वीः:
Kartā (कर्तृ-पदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)