HomeRig VedaMandala 3Sukta 36Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn attribution).
Devata: Indra (empowered by Soma).
Chandas: Triṣṭubh (probable).

महाँ अमत्रो वृजने विरप्श्युग्रं शवः पत्यते धृष्ण्वोजः । नाह विव्याच पृथिवी चनैनं यत्सोमासो हर्यश्वममन्दन् ॥

म॒हाँ अम॑त्रो वृ॒जने॑ विर॒प्श्यु१॒॑ग्रं शव॑: पत्यते धृ॒ष्ण्वोज॑: । नाह॑ विव्याच पृथि॒वी च॒नैनं॒ यत्सोमा॑सो॒ हर्य॑श्व॒मम॑न्दन् ॥

mahā́m ámatro vṛjáne vi-rápśy ùgráṃ śávaḥ patyate dhṛṣṇv-ójaḥ | nā́ha vivyāca pṛthivī́ canáinaṃ yát sómāso háryaśvam ámandan ||

Great, unmeasured, he widens in the field of action; his fierce might takes lordship, his daring force. Even Earth cannot encompass him when the Somās have gladdened the tawny-horsed One.

म॒हान् । अम॑त्रः । वृ॒जने॑ । वि॒ऽर॒प्शी । उ॒ग्रम् । शवः॑ । प॒त्य॒ते॒ । धृ॒ष्णु । ओजः॑ । न । अह॑ । वि॒व्या॒च॒ । पृ॒थि॒वी । च॒न । एन॑म् । यत् । सोमा॑सः । हरि॑ऽअश्वम् । अम॑न्दन् ॥महान् । अमत्रः । वृजने । विरप्शी । उग्रम् । शवः । पत्यते । धृष्णु । ओजः । न । अह । विव्याच । पृथिवी । चन । एनम् । यत् । सोमासः । हरिअश्वम् । अमन्दन् ॥mahān | amatraḥ | vṛjane | vi-rapśī | ugram | śavaḥ | patyate | dhṛṣṇu | ojaḥ | na | aha | vivyāca | pṛthivī | cana | enam | yat | somāsaḥ | hari-aśvam | amandan

म॒हाँgreat
म॒हाँ:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
अम॑त्रःunmeasured, boundless
अम॑त्रः:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअमत्र (प्रातिपदिक; न- + मत्र ‘माप/सीमा’)
वृ॒जने॑in the battle/contest
वृ॒जने॑:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
विर॒प्श्यु॑ग्रंfierce in swift onset
विर॒प्श्यु॑ग्रं:
Karma (विशेष्यं ‘शवः’)
TypeAdjective
Rootवि-रप्शि-उग्र (समास; रप्शि ‘क्षिप्र/वेगवान्’ + उग्र)
शवःmight, power
शवः:
Karma
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
पत्यतेrushes/falls upon, swoops
पत्यते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु; ‘पतति/पत्-’), आत्मनेपद
धृ॒ष्ण्वोजःbold strength
धृ॒ष्ण्वोजः:
Kartā (कर्तृपद; इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun (compound epithet)
Rootधृष्णु-ओजस् (समास; धृष्णु ‘धृष्ट/साहसी’ + ओजस्)
not
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Root
आहhas said / declared
आह:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/आह् (परस्मैपद; परोक्ष-भूतार्थे ‘आह’)
विव्याचencompassed, spread over
विव्याच:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-व्यच् (धातु; ‘व्यच्’ = व्याप्नोति/विस्तारयति), परस्मैपद
पृथि॒वीthe Earth
पृथि॒वी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
and
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Root
not
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Root
एनम्him (that one)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्when/that
यत्:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद् (सर्वनाम)
सोमासःthe Soma-juices
सोमासः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
हर्यश्वम्the tawny-horsed one (Indra)
हर्यश्वम्:
Karma
TypeAdjective (epithet)
Rootहरि-अश्व (बहुव्रीहि/कर्मधारय; ‘having tawny horses’)
अमन्दन्gladdened, exhilarated
अमन्दन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमन्द् (धातु; ‘मन्द्’ = प्रमोदते/मादयति), परस्मैपद