HomeRig VedaMandala 3Sukta 36Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra (with R̥bhus as associated shapers; Soma central)
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्राय सोमाः प्रदिवो विदाना ऋभुर्येभिर्वृषपर्वा विहायाः । प्रयम्यमानान्प्रति षू गृभायेन्द्र पिब वृषधूतस्य वृष्णः ॥

इन्द्रा॑य॒ सोमा॑: प्र॒दिवो॒ विदा॑ना ऋ॒भुर्येभि॒र्वृष॑पर्वा॒ विहा॑याः । प्र॒य॒म्यमा॑ना॒न्प्रति॒ षू गृ॑भा॒येन्द्र॒ पिब॒ वृष॑धूतस्य॒ वृष्ण॑: ॥

índrāya sómāḥ pra-dívo vídānā ṛbhúr yébhiḥ vṛ́ṣa-parvā ví-hāyāḥ | pra-yamyámānān práti ṣū́ gṛbhāyéndra píba vṛ́ṣa-dhūtasya vṛ́ṣṇaḥ ||

For Indra the Soma-streams, known from the far heaven, which the R̥bhu—strong-jointed—have sent forth. Grasp them now as they are being held out; drink, O Indra, of the bull-driven Soma, you the strong one.

इन्द्रा॑य । सोमाः॑ । प्र॒ऽदिवः॑ । विदा॑नाः । ऋ॒भुः । येभिः॑ । वृष॑ऽपर्वा । विऽहा॑याः । प्र॒ऽय॒म्यमा॑नान् । प्रति॑ । सु । गृ॒भा॒य॒ । इन्द्र॑ । पिब॑ । वृष॑ऽधूतस्य । वृष्णः॑ ॥इन्द्राय । सोमाः । प्रदिवः । विदानाः । ऋभुः । येभिः । वृषपर्वा । विहायाः । प्रयम्यमानान् । प्रति । सु । गृभाय । इन्द्र । पिब । वृषधूतस्य । वृष्णः ॥indrāya | somāḥ | pra-divaḥ | vidānāḥ | ṛbhuḥ | yebhiḥ | vṛṣa-parvā | vi-hāyāḥ | pra-yamyamānān | prati | su | gṛbhāya | indra | piba | vṛṣa-dhūtasya | vṛṣṇaḥ

इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमाःSoma-juices
सोमाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
दिवःfrom heaven
दिवः:
अपादान
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
विदानाःknowing / having found (won)
विदानाः:
कर्तृ (सोमाः इति विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Root√विद् (to know/find) → विदान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ऋभुःR̥bhu (the artisan-sage)
ऋभुः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
येभिःwith whom/with which (ones)
येभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृषपर्वाhaving mighty joints/knots (strong-limbed)
वृषपर्वा:
कर्तृ (ऋभुः इति विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootवृषन् + पर्वन् (समास: बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रायः)
विहायाःdeparting / setting forth
विहायाः:
कर्तृ (ऋभुः इति विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Root√हा (to leave) + वि (उपसर्ग) → विहाय (कृदन्त)
प्रयम्यमानान्those being directed/urged on
प्रयम्यमानान्:
कर्म
TypeParticiple
Rootप्र + √यम् (to restrain/extend) → यम्यमान (शानच्/मान)
प्रतिtowards, in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
सूindeed, straightway
सू:
TypeIndeclinable
Rootसू (निपात; वेदिक)
गृभायto seize, to grasp
गृभाय:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeVerbal noun (infinitive)
Root√गृह्/गृभ् (to seize) → गृभाय (वेदिक infinitive)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पिबdrink!
पिब:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (to drink)
वृषधूतस्यof the bull-driven/strongly-shaken (Soma)
वृषधूतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive)
Rootवृषन् + धूत (समास)
वृष्णःof the bull (mighty one)
वृष्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)