HomeRig VedaMandala 3Sukta 34Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 3.34

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

युधेन्द्रो मह्ना वरिवश्चकार देवेभ्यः सत्पतिश्चर्षणिप्राः । विवस्वतः सदने अस्य तानि विप्रा उक्थेभिः कवयो गृणन्ति ॥

यु॒धेन्द्रो॑ म॒ह्ना वरि॑वश्चकार दे॒वेभ्य॒: सत्प॑तिश्चर्षणि॒प्राः । वि॒वस्व॑त॒: सद॑ने अस्य॒ तानि॒ विप्रा॑ उ॒क्थेभि॑: क॒वयो॑ गृणन्ति ॥

yudhéndro mahnā́ várivaś cakāra devébhyaḥ sátpatiś carṣaṇiprā́ḥ | vivásvataḥ sádane asya tā́ni víprā ukthebhíḥ kaváyo gṛṇanti ||

By battle Indra, by his greatness, made a wide way for the gods—the true lord, the fulfiller of the peoples. Those deeds of his in the seat of Vivasvat the inspired seers and poets proclaim with their hymns.

यु॒धा । इन्द्रः॑ । म॒ह्ना । वरि॑वः । च॒का॒र॒ । दे॒वेभ्यः॑ । सत्ऽप॑तिः । च॒र्ष॒णि॒ऽप्राः । वि॒वस्व॑तः । सद॑ने । अ॒स्य॒ । तानि॑ । विप्राः॑ । उ॒क्थेभिः॑ । क॒वयः॑ । गृ॒ण॒न्ति॒ ॥युधा । इन्द्रः । मह्ना । वरिवः । चकार । देवेभ्यः । सत्पतिः । चर्षणिप्राः । विवस्वतः । सदने । अस्य । तानि । विप्राः । उक्थेभिः । कवयः । गृणन्ति ॥yudhā | indraḥ | mahnā | varivaḥ | cakāra | devebhyaḥ | sat-patiḥ | carṣaṇi-prāḥ | vivasvataḥ | sadane | asya | tāni | viprāḥ | ukthebhiḥ | kavayaḥ | gṛṇanti

युधेin/for battle
युधे:
अधिकारण (occasion: ‘in/for battle’)
TypeNoun
Rootयुध् (dhātu) / युध्- (prātipadika)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (prātipadika)
मह्नाby (his) might
मह्ना:
करण
TypeNoun
Rootमघ/मह् (prātipadika: महन् ‘greatness, might’)
वरिवःwide space; room; free course; favor
वरिवः:
कर्म
TypeNoun
Rootवरिवस् (prātipadika)
चकारmade; created; granted
चकार:
TypeVerb
Rootकृ (dhātu)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (prātipadika)
सत्पतिःthe true lord; lord of the good
सत्पतिः:
कर्तृ (apposition to इन्द्रः)
TypeNoun
Rootसत् + पति (prātipadika; tatpuruṣa) अथवा सत्पति (lexeme)
चर्षणिप्राःmen-filling/people-nourishing; promoters of the tribes
चर्षणिप्राः:
कर्तृ (apposition/epithet; agreeing with implied ‘they’/‘the seers’ or used as epithet in the verse)
TypeAdjective
Rootचर्षणि + प्र (prātipadika; bahuvrīhi/compound epithet)
विवस्वतःof Vivasvat
विवस्वतः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविवस्वत् (prātipadika)
सदनेin the seat/dwelling
सदने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसदन (prātipadika)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (sarvanāma-prātipadika)
तानिthose (things/deeds)
तानि:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
विप्राःinspired priests/seers
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (prātipadika)
उक्थेभिःwith hymns/recitations
उक्थेभिः:
करण
TypeNoun
Rootउक्थ (prātipadika)
कवयःpoets; sages
कवयः:
कर्तृ (in apposition to विप्राः)
TypeNoun
Rootकवि (prātipadika)
गृणन्तिthey sing/praise
गृणन्ति:
TypeVerb
Rootगृ (धातु; Vedic ‘to sing/praise’)