HomeRig VedaMandala 3Sukta 32Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 3.32

Rishi: Gāthin Viśvāmitra (traditional attribution for RV 3.32)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अहन्नहिं परिशयानमर्ण ओजायमानं तुविजात तव्यान् । न ते महित्वमनु भूदध द्यौर्यदन्यया स्फिग्या क्षामवस्थाः ॥

अह॒न्नहिं॑ परि॒शया॑न॒मर्ण॑ ओजा॒यमा॑नं तुविजात॒ तव्या॑न् । न ते॑ महि॒त्वमनु॑ भू॒दध॒ द्यौर्यद॒न्यया॑ स्फि॒ग्या॒३॒॑ क्षामव॑स्थाः ॥

ahán ahíṃ pari-śáyānam árṇa ojāyámānaṃ tuvi-jāta távyān | ná te mahitvám ánu bhūd ádha dyáur yád anyáyā sphigyā́ kṣā́m ávasthāḥ ||

You struck the Serpent who lay encircling the flood, growing in force—O mightily born, more puissant still. Then even Heaven could not follow your greatness, when with another support you set the earth in its place.

अह॒न् । अहि॑म् । प॒रि॒ऽशया॑नम् । अर्णः॑ । ओ॒जा॒यमा॑नम् । तु॒वि॒ऽजा॒त॒ । तव्या॑न् । न । ते॒ । म॒हि॒ऽत्वम् । अनु॑ । भू॒त् । अध॑ । द्यौः । यत् । अ॒न्यया॑ । स्फि॒ग्या॑ । क्षाम् । अव॑स्थाः ॥अहन् । अहिम् । परिशयानम् । अर्णः । ओजायमानम् । तुविजात । तव्यान् । न । ते । महित्वम् । अनु । भूत् । अध । द्यौः । यत् । अन्यया । स्फिग्या । क्षाम् । अवस्थाः ॥ahan | ahim | pari-śayānam | arṇaḥ | ojāyamānam | tuvi-jāta | tavyān | na | te | mahi-tvam | anu | bhūt | adha | dyauḥ | yat | anyayā | sphigyā | kṣām | avasthāḥ

अहन्he slew
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु) अथवा √हन्
अहिम्the serpent (Vṛtra)
अहिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
परिशयानम्lying all around / encircling (coiled)
परिशयानम्:
कर्म (अहिम्-विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootपरि-√शी (धातु) / शय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अर्णःthe flood, the waters
अर्णः:
कर्म (अहन्—किम्? अर्णः)
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक)
ओजायमानम्growing in strength / waxing in might
ओजायमानम्:
कर्म (अहिम्-विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootओजस् (प्रातिपदिक) + √यम् (धातु) → ओजाय (कृदन्त)
तुविजातO much-born / of many births (mighty)
तुविजात:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootतुवि (अव्यय/उपसर्गार्थ) + जात (√जन्, क्त)
तव्यान्mightier
तव्यान्:
कर्ता (अहन्—कर्ता: इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootतवस् (प्रातिपदिक) → तव्यास् (तुलनात्मक)
not
:
सम्बन्ध (निषेधक)
TypeIndeclinable
Root
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महित्वम्greatness
महित्वम्:
कर्ता (भूत्—कर्ता)
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत् + त्व)
अनुafter, in accordance with
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु
भूत्became / came to be
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (धातु)
अधthen, indeed
अध:
सम्बन्ध (वाक्य-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootअध
द्यौःheaven, the sky
द्यौः:
कर्ता (अवस्थाः—कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्-सम्बन्ध)
TypePronoun/Conjunction
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्ययाwith another (means/way)
अन्यया:
करण
TypeAdjective (used pronominally)
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
स्फिग्याwith the hip/flank (buttock)
स्फिग्या:
करण
TypeNoun
Rootस्फिग् (प्रातिपदिक)
क्षाम्the earth
क्षाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षामा (प्रातिपदिक)
अवस्थाःyou stood/settled upon
अवस्थाः:
क्रिया
TypeVerb (finite) / archaic form
Rootअव-√स्था (धातु) → अवस्था (प्रातिपदिक)