HomeRig VedaMandala 3Sukta 26Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3; hymn-level attribution for 3.26 commonly to Viśvāmitra)
Devata: Agni with the Maruts (Marut-sahita Agni / Maruto; the verse explicitly invokes Maruts as Agni’s splendour-bearers)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for this section)

अग्निश्रियो मरुतो विश्वकृष्टय आ त्वेषमुग्रमव ईमहे वयम् । ते स्वानिनो रुद्रिया वर्षनिर्णिजः सिंहा न हेषक्रतवः सुदानवः ॥

अ॒ग्नि॒श्रियो॑ म॒रुतो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टय॒ आ त्वे॒षमु॒ग्रमव॑ ईमहे व॒यम् । ते स्वा॒निनो॑ रु॒द्रिया॑ व॒र्षनि॑र्णिजः सिं॒हा न हे॒षक्र॑तवः सु॒दान॑वः ॥

agníśriyo marúto viśvákṛṣṭaya ā́ tveṣám ugrám áva īmahe vayám | te svānínaḥ rudríyā varṣánirṇijaḥ siṁhā́ na heṣákratavaḥ sudā́navaḥ ||

We call for the help of the Maruts who carry the splendour of Agni, powers belonging to all the peoples. We seek their fierce and vehement protection. Those roaring Rudra-powers, clothed in the rain’s shining force, are like lions—impetuous in will and generous in their giving.

अ॒ग्नि॒ऽश्रियः॑ । म॒रुतः॑ । वि॒श्वऽकृ॑ष्टयः । आ । त्वे॒षम् । उ॒ग्रम् । अवः॑ । ई॒म॒हे॒ । व॒यम् । ते । स्वा॒निनः॑ । रु॒द्रियाः॑ । व॒र्षऽनि॑र्निजः । सिं॒हाः । न । हे॒षऽक्र॑तवः । सु॒ऽदान॑वः ॥अग्निश्रियः । मरुतः । विश्वकृष्टयः । आ । त्वेषम् । उग्रम् । अवः । ईमहे । वयम् । ते । स्वानिनः । रुद्रियाः । वर्षनिर्निजः । सिंहाः । न । हेषक्रतवः । सुदानवः ॥agni-śriyaḥ | marutaḥ | viśva-kṛṣṭayaḥ | ā | tveṣam | ugram | avaḥ | īmahe | vayam | te | svāninaḥ | rudriyāḥ | varṣa-nirnijaḥ | siṃhāḥ | na | heṣa-kratavaḥ | su-dānavaḥ

अग्निश्रियःhaving the splendor of Agni; Agni-glorious
अग्निश्रियः:
Kartā (मरुतः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअग्नि-श्री (प्रातिपदिक; तत्पुरुष/बहुव्रीहि-समास) अथवा ‘अग्निश्री’ (विशेषण-प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
विश्वकृष्टयः(those) of all peoples/tribes; belonging to all communities
विश्वकृष्टयः:
Kartā (मरुतः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व-कृष्टि (समास; ‘विश्व’ + ‘कृष्टि’)
towards; hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
त्वेषम्fierce; blazing
त्वेषम्:
Karma (ईमहे इत्यस्य; ‘अव’ = सहायता/रक्षा, तस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
उग्रम्mighty; formidable
उग्रम्:
Karma (ईमहे इत्यस्य; ‘अव’/सहायता-रक्षा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
अवhelp; protection
अव:
Karma
TypeIndeclinable
Rootअव (अव्यय; ‘अवस्’/‘अव’ = सहायता/रक्षा अर्थे)
ईमहेwe seek; we implore
ईमहे:
TypeVerb
Rootयम् (धातु; आत्मनेपद; उपसर्गः: आ- (आ + यम् → आयम्/ईमहे वैदिक-रूप))
वयम्we
वयम्:
Kartā (ईमहे)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
Kartā (अध्याहृत ‘सन्ति/भवन्ति’ अथवा विशेषण-समूहस्य आधारः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वानिनःsounding; roaring
स्वानिनः:
Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वानिन् (प्रातिपदिक; ‘स्वन’/‘स्वन्’ ध्वन्यर्थे + इन्)
रुद्रियाःRudra-like; belonging to Rudra
रुद्रियाः:
Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरुद्रिय (प्रातिपदिक; रुद्र-सम्बन्धि)
वर्षनिर्णिजःwith rain(-like) shining garments/armor
वर्षनिर्णिजः:
Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवर्ष-निर्णिज् (समास; ‘वर्ष’ + ‘निर्णिज्’ = आवरण/दीप्ति/वस्त्र)
सिंहाःlions
सिंहाः:
Kartā (उपमा: ते … सिंहाः)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
हेषक्रतवःwhose might is neighing/roaring; impetuous in power
हेषक्रतवः:
Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहेष-क्रतु (समास; ‘हेष’ = हिनहिन/हेषण-ध्वनि + ‘क्रतु’ = शक्ति/संकल्प)
सुदानवःgood-giving; generous
सुदानवः:
Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-दानु/दानव (प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + ‘दानु/दान’ दानार्थ)