HomeRig VedaMandala 3Sukta 26Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 3.26

Rishi: Kuśika / Viśvāmitra lineage
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Jagatī (likely; requires metrical verification)

अश्वो न क्रन्दञ्जनिभिः समिध्यते वैश्वानरः कुशिकेभिर्युगेयुगे । स नो अग्निः सुवीर्यं स्वश्व्यं दधातु रत्नममृतेषु जागृविः ॥

अश्वो॒ न क्रन्द॒ञ्जनि॑भि॒: समि॑ध्यते वैश्वान॒रः कु॑शि॒केभि॑र्यु॒गेयु॑गे । स नो॑ अ॒ग्निः सु॒वीर्यं॒ स्वश्व्यं॒ दधा॑तु॒ रत्न॑म॒मृते॑षु॒ जागृ॑विः ॥

aśvó na krándan jánibhiḥ sám idhyate vaiśvānaráḥ kuśikébhir yugé-yuge | sá no agníḥ su-vī́ryaṁ sv-aśvyáṁ dádhātu rátnam amṛ́teṣu jā́gṛviḥ ||

Like a neighing horse, Vaiśvānara is kindled by the births, age after age, by the Kuśikas. May that Agni, wakeful among the immortals, place in us the treasure—noble heroic power and a right mastery of the life-forces that carry us forward.

अश्वः॑ । न । क्रन्द॑न् । जनि॑ऽभिः । सम् । इ॒ध्य॒ते॒ । वै॒श्वा॒न॒रः । कु॒शि॒केभिः॑ । यु॒गेऽयु॑गे । सः । नः॒ । अ॒ग्निः । सु॒ऽवीर्य॑म् । सु॒ऽअश्व्यम् । दधा॑तु । रत्न॑म् । अ॒मृते॑षु॑ । जागृ॑विः ॥अश्वः । न । क्रन्दन् । जनिभिः । सम् । इध्यते । वैश्वानरः । कुशिकेभिः । युगेयुगे । सः । नः । अग्निः । सुवीर्यम् । सुअश्व्यम् । दधातु । रत्नम् । अमृतेषु । जागृविः ॥aśvaḥ | na | krandan | jani-bhiḥ | sam | idhyate | vaiśvānaraḥ | kuśikebhiḥ | yuge--yuge | saḥ | naḥ | agniḥ | su-vīryam | su-aśvyam | dadhātu | ratnam | amṛteṣu | jāgṛviḥ

अश्वःa horse
अश्वः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
क्रन्दन्neighing, crying out
क्रन्दन्:
Kartā (अश्वः के विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootक्रन्द्
जनिभिःwith births; with begettings (i.e., by successive generations/productions)
जनिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootजनि (प्रातिपदिक; ‘जन्म/उत्पत्ति’)
समिध्यतेis kindled, is enkindled
समिध्यते:
— (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-इध्
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
वैश्वानरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
कुशिकेभिःby/with the Kuśikas
कुशिकेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकुशिक (प्रातिपदिक; जन/गोत्रनाम)
युगेयुगेin every age; from yoke to yoke (each generation)
युगेयुगे:
Adhikaraṇa
TypeNoun (reduplicated compound)
Rootयुग (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (दधातु इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःto us; for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सुवीर्यम्good heroism; excellent manly power
सुवीर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसु-वीर्य (प्रातिपदिक)
स्वश्व्यम्good horses; good horsemanship/possession of fine steeds
स्वश्व्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootसु- अश्व्य / स्व-अश्व्य (प्रातिपदिक)
दधातुmay he place; may he bestow
दधातु:
— (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootधा
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
अमृतेषुamong the immortals; in the immortal (realms/beings)
अमृतेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
जागृविःwakeful, vigilant
जागृविः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (perfect participial formation)
Rootजागृ (√जागृ ‘to be awake’)