HomeRig VedaMandala 3Sukta 26Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage
Devata: Agni Vaiśvānara (with identifications: Mātariśvan; Bṛhaspati invoked as allied power)
Chandas: Jagatī (likely; requires metrical verification)

तं शुभ्रमग्निमवसे हवामहे वैश्वानरं मातरिश्वानमुक्थ्यम् । बृहस्पतिं मनुषो देवतातये विप्रं श्रोतारमतिथिं रघुष्यदम् ॥

तं शु॒भ्रम॒ग्निमव॑से हवामहे वैश्वान॒रं मा॑त॒रिश्वा॑नमु॒क्थ्य॑म् । बृह॒स्पतिं॒ मनु॑षो दे॒वता॑तये॒ विप्रं॒ श्रोता॑र॒मति॑थिं रघु॒ष्यद॑म् ॥

táṁ śubhám agním aváse havāmahe vaiśvānaráṁ mātáriśvānam ukthyám | bṛ́haspátiṁ mánuṣo deva-tā́taye vípraṁ śrótāram átithiṁ raghu-syádam ||

For help we call that bright Agni—Vaiśvānara, Mātariśvan, worthy of the hymn—Bṛhaspati for the forming of the godhead in man: the inspired seer, the listener, the swift-moving guest within us.

तम् । शु॒भ्रम् । अ॒ग्निम् । अव॑से । ह॒वा॒म॒हे॒ । वै॒श्वा॒न॒रम् । मा॒त॒रिश्वा॑नम् । उ॒क्थ्य॑म् । बृह॒स्पति॑म् । मनु॑षः । दे॒वऽता॑तये । विप्र॑म् । श्रोता॑रम् । अति॑थिम् । र॒घु॒ऽस्यद॑म् ॥तम् । शुभ्रम् । अग्निम् । अवसे । हवामहे । वैश्वानरम् । मातरिश्वानम् । उक्थ्यम् । बृहस्पतिम् । मनुषः । देवतातये । विप्रम् । श्रोतारम् । अतिथिम् । रघुस्यदम् ॥tam | śubhram | agnim | avase | havāmahe | vaiśvānaram | mātariśvānam | ukthyam | bṛhaspatim | manuṣaḥ | deva-tātaye | vipram | śrotāram | atithim | raghu-syadam

तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुभ्रम्bright, pure
शुभ्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक) < √शुभ्/√शुभ्र् (दीप्तौ/शोभने) (निरुक्त-सम्बन्ध)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) < √अग्/√अञ्ज् (दीप्तौ) (परम्परागत-व्युत्पत्तिः)
अवसेfor help, for aid
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) < √अव् (रक्षणे/सहाय्ये)
हवामहेwe invoke / we call
हवामहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वा (आह्वाने)
वैश्वानरम्Vaiśvānara (belonging to all men / universal)
वैश्वानरम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक) < विश्व + नर (तद्धितः: अण्)
मातरिश्वानम्Mātariśvan (Agni as brought/fanned by the wind)
मातरिश्वानम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
उक्थ्यम्worthy of hymns / to be praised
उक्थ्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक) < उक्थ (स्तुति) + यत् (तद्धित/विशेषण)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक; देव-नाम)
मनुषःof Manu
मनुषः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) < √मन् (मनने)
देवतायतयेfor divine service / for worship of the gods
देवतायतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेवतायति (प्रातिपदिक; भाव/क्रिया-नाम) < देवता + √या (गतौ) (यति-प्रत्ययः)
विप्रम्the inspired sage / priest
विप्रम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
श्रोतारम्the hearer, listener
श्रोतारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्रोतृ (प्रातिपदिक) < √श्रु (श्रवणे)
अतिथिम्guest
अतिथिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
रघुष्यदम्swift-moving / quickly advancing
रघुष्यदम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootरघुष्यद् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः) < रघु + √स्यन्द्/√सद् (गत्यर्थ/प्रवृत्तौ) (वैदिक-रूप)