HomeRig VedaMandala 3Sukta 26Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage (self-referential: kuśikāsaḥ)
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Jagatī (likely; long pādas; requires metrical verification)

वैश्वानरं मनसाग्निं निचाय्या हविष्मन्तो अनुषत्यं स्वर्विदम् । सुदानुं देवं रथिरं वसूयवो गीर्भी रण्वं कुशिकासो हवामहे ॥

वै॒श्वा॒न॒रं मन॑सा॒ग्निं नि॒चाय्या॑ ह॒विष्म॑न्तो अनुष॒त्यं स्व॒र्विद॑म् । सु॒दानुं॑ दे॒वं र॑थि॒रं व॑सू॒यवो॑ गी॒र्भी र॒ण्वं कु॑शि॒कासो॑ हवामहे ॥

vaiśvānaráṁ manasā́gníṁ ni-cā́yyā haviṣmánto anu-ṣatyáṁ svàr-vidam | su-dā́nuṁ deváṁ rathiráṁ vasū́yavo gī́rbhī raṇváṁ kuśikā́so havāmahe ||

We, bearers of the offering, contemplating with the mind, call the universal Fire, faithful to the truth of the movement, finder of the luminous world. Seeking the riches of being, the Kuśikas invoke with inspired words the god of good giving, swift in the march, delightful in his gladness.

वै॒श्वा॒न॒रम् । मन॑सा । अ॒ग्निम् । नि॒ऽचाय्य॑ । ह॒विष्म॑न्तः । अ॒नु॒ऽस॒त्यम् । स्वः॒ऽविद॑म् । सु॒ऽदानु॑म् । दे॒वम् । र॒थि॒रम् । व॒सु॒ऽयवः॑ । गीः॒ऽभिः । र॒ण्वम् । कु॒शि॒कासः॑ । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥वैश्वानरम् । मनसा । अग्निम् । निचाय्य । हविष्मन्तः । अनुसत्यम् । स्वःविदम् । सुदानुम् । देवम् । रथिरम् । वसुयवः । गीःभिः । रण्वम् । कुशिकासः । हवामहे ॥vaiśvānaram | manasā | agnim | ni-cāyya | haviṣmantaḥ | anu-ṣatyam | svaḥ-vidam | su-dānum | devam | rathiram | vasu-yavaḥ | gīḥ-bhiḥ | raṇvam | kuśikāsaḥ | havāmahe

वैश्वानरम्Vaiśvānara (Agni), the universal one
वैश्वानरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक; विश्+वानर/नर-सम्बन्ध) विशेषतः अग्नि-नाम
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
निचाय्यhaving perceived/recognized
निचाय्य:
(क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + चि (धातु ‘चि’ = चिनोति/चेतयति; here ‘नि-चाय्य’ absolutive from causative/denominative sense ‘to observe/recognize’)
हविष्मन्तःpossessing oblation (offerers)
हविष्मन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootहविष्मन्त् (प्रातिपदिक; हविस् + मन्त्)
अनुषत्यम्truly to be followed; faithful
अनुषत्यम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअनुषत्य (प्रातिपदिक; अनु + सत्य)
स्वर्विदम्finder/knower of heaven (light)
स्वर्विदम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootस्वर्विद् (प्रातिपदिक; स्वर् ‘स्वर्ग/प्रकाश’ + विद् ‘जानाति/विन्दति’)
सुदानुम्very bountiful
सुदानुम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसुदानु (प्रातिपदिक; सु + दानु ‘दान/उदारता’)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रथिरम्chariot-borne; having a chariot
रथिरम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootरथिर (प्रातिपदिक; रथ-सम्बन्धी/रथवान्)
वसूयवःseekers of wealth
वसूयवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवसूयु (प्रातिपदिक; वसु ‘धन’ + ईयु/यु ‘इच्छति/याति’ → ‘वसु-इच्छु’)
गीर्भिःwith hymns/voices
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
रण्वम्delighting; charming
रण्वम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootरण्व (प्रातिपदिक)
कुशिकासःthe Kuśikas (clan of seers)
कुशिकासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकुशिक (प्रातिपदिक; कुशिक-वंश/गोत्र-नाम)
हवामहेwe invoke/call
हवामहे:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/आह्वयति) आत्मनेपद