HomeRig VedaMandala 3Sukta 22Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 3.22

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni(s) (plural; functional fires)
Chandas: Anuṣṭubh-like / mixed (probable)

पुरीष्यासो अग्नयः प्रावणेभिः सजोषसः । जुषन्तां यज्ञमद्रुहोऽनमीवा इषो महीः ॥

पु॒री॒ष्या॑सो अ॒ग्नय॑: प्राव॒णेभि॑: स॒जोष॑सः । जु॒षन्तां॑ य॒ज्ञम॒द्रुहो॑ऽनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥

purīṣyā́so agnáyaḥ prāvaṇébhir sajóṣasaḥ | juṣántāṃ yajñám adrúho ’namīvā́ íṣo mahī́ḥ ||

May the purīṣya fires—moving together along their slopes—accept the sacrifice in one accord, without hostility and without affliction; may the great nourishing powers (iṣaḥ) increase in us, establishing a wide and healthy foundation for the work.

पु॒री॒ष्या॑सः । अ॒ग्नयः॑ । प्र॒व॒णेभिः॑ । स॒ऽजोष॑सः । जु॒षन्ता॑म् । य॒ज्ञम् । अ॒द्रुहः॑ । अ॒न॒मी॒वाः । इषः॑ । म॒हीः ॥पुरीष्यासः । अग्नयः । प्रवणेभिः । सजोषसः । जुषन्ताम् । यज्ञम् । अद्रुहः । अनमीवाः । इषः । महीः ॥purīṣyāsaḥ | agnayaḥ | pravaṇebhiḥ | sa-joṣasaḥ | juṣantām | yajñam | adruhaḥ | anamīvāḥ | iṣaḥ | mahīḥ

पुरीष्याःabounding (in nourishment/strength); rich
पुरीष्याः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक; पुरीष ‘गोमय/मल’ + य-प्रत्यय) अथवा पुरीष्य ‘समृद्ध/स्थूल/पुष्ट’ (विशेषण)
अग्नयःthe fires / Agnis
अग्नयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रावणेभिःwith helps/favors; with aids
प्रावणेभिः:
करण
TypeNoun
Rootप्रावण (प्रातिपदिक; प्र-√अव्/√अवन् ‘to favor/aid’ से निष्पन्न ‘अनुग्रह/सहाय’ अथवा ‘प्रावण’ = ‘उपकार/सहाय’)
सजोषसःin concord; of one accord
सजोषसः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; स- ‘सह’ + जोषस् ‘संतोष/अनुग्रह/प्रसन्नता’)
जुषन्ताम्let them enjoy/favor
जुषन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अद्रुहःnon-injuring; not treacherous
अद्रुहः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootअद्रुह् (प्रातिपदिक; अ-निषेध + द्रुह् ‘द्रोह/हानि’)
अनमीवाःfree from sickness; unailing
अनमीवाः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootअनमीव (प्रातिपदिक; अ- + अमीव ‘रोग/व्याधि’)
इषःnourishments; refreshments
इषः:
कर्म (जुषन्ताम् के द्वितीयार्थे)
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक; ‘बल/पोषण/आहार/समृद्धि’)
महीःgreat; abundant
महीः:
विशेषण (इषः)
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक; ‘महती’)