HomeRig VedaMandala 3Sukta 20Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 3.20

Devata: Agni (Jātavedas)

अग्ने भूरीणि तव जातवेदो देव स्वधावोऽमृतस्य नाम । याश्च माया मायिनां विश्वमिन्व त्वे पूर्वीः संदधुः पृष्टबन्धो ॥

अग्ने॒ भूरी॑णि॒ तव॑ जातवेदो॒ देव॑ स्वधावो॒ऽमृत॑स्य॒ नाम॑ । याश्च॑ मा॒या मा॒यिनां॑ विश्वमिन्व॒ त्वे पू॒र्वीः सं॑द॒धुः पृ॑ष्टबन्धो ॥

agne bhūrī́ṇi táva jātavedo devá svadhāvo ’mṛ́tasya nā́ma | yā́ś ca māyā́ māyínāṃ viśvám-inva tvé pūrvī́ḥ sáṃdadhúḥ pṛṣṭabándho ||

O Agni Jātavedas, divine and self-powered, many are your names of immortality. And the manifold powers of formation—those of the formers who drive the whole—have from of old been harmonized in you, O knower who binds the worlds together.

अग्ने॑ । भूरी॑णि । तव॑ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । देव॑ । स्व॒धा॒ऽवः॒ । अ॒मृत॑स्य । नाम॑ । याः । च॒ । मा॒या । मा॒यिना॑म् । वि॒श्व॒म्ऽइ॒न्व॒ । त्वे इति॑ । पू॒र्वीः । स॒म्ऽद॒धुः । पृ॒ष्ट॒ब॒न्धो॒ इति॑ पृष्टऽबन्धो ॥अग्ने । भूरीणि । तव । जातवेदः । देव । स्वधावः । अमृतस्य । नाम । याः । च । माया । मायिनाम् । विश्वम्इन्व । त्वे इति । पूर्वीः । सम्दधुः । पृष्टबन्धो इति पृष्टबन्धो ॥agne | bhūrīṇi | tava | jāta-vedaḥ | deva | svadhāvaḥ | amṛtasya | nāma | yāḥ | ca | māyā | māyinām | viśvam-inva | tve iti | pūrvīḥ | sam-dadhuḥ | pṛṣṭabandho itipṛṣṭa-bandho

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि-
भूरीणिmany (things/names)
भूरीणि:
कर्म (नामानि/वस्तूनि) / विधेय
TypeAdjective (used substantively)
Rootभूरि-
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्- (युष्मद्-प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (knower of births / all beings)
जातवेदः:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस्-
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव-
स्वधावःO possessor of svadhā (innate power/ritual potency)
स्वधावः:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootस्वधावन्-
अमृतस्यof immortality / of the immortal (nectar/state)
अमृतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअमृत-
नामname
नाम:
कर्म/विधेय
TypeNoun
Rootनामन्-
याःwhich (those)
याः:
कर्तृ (संदधुः)
TypeRelative pronoun
Rootयद्-
and
:
TypeIndeclinable
Root
मायाःpowers of illusion / wondrous arts
मायाः:
कर्तृ (याः … संदधुः) (याः = मायाः)
TypeNoun
Rootमाया-
मायिनाम्of the magicians / of the possessors of māyā
मायिनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootमायिन्-
विश्वमिन्वO all-stirring / all-pervading one
विश्वमिन्व:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्वमिन्‍व- (विश्वम् + इन्‍व, from √इव्/इन्‍व् ‘to set in motion, impel, pervade’)
त्वेin you
त्वे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootत्वद्- (युष्मद्-प्रातिपदिक)
पूर्वीःthe former/ancient (ones)
पूर्वीः:
कर्तृ (संदधुः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व-
संदधुःthey have put together / have arranged
संदधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + √धा
पृष्टबन्धोO you whose bond is firm/close (lit. ‘with joined/fastened connection’)
पृष्टबन्धो:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootपृष्टबन्धु-