HomeRig VedaMandala 3Sukta 20Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.20

Devata: Agni

अग्ने त्री ते वाजिना त्री षधस्था तिस्रस्ते जिह्वा ऋतजात पूर्वीः । तिस्र उ ते तन्वो देववातास्ताभिर्नः पाहि गिरो अप्रयुच्छन् ॥

अग्ने॒ त्री ते॒ वाजि॑ना॒ त्री ष॒धस्था॑ ति॒स्रस्ते॑ जि॒ह्वा ऋ॑तजात पू॒र्वीः । ति॒स्र उ॑ ते त॒न्वो॑ दे॒ववा॑ता॒स्ताभि॑र्नः पाहि॒ गिरो॒ अप्र॑युच्छन् ॥

agne trī́ te vā́jinā trī́ ṣadhásthā tisrás te jihvā́ ṛtajāta pūrvī́ḥ | tisrá u te tanvò devávātās tā́bhir naḥ pāhi gíro áprayucchan ||

O Agni, three are your powers of plenitude, three your seats of establishment; three are your tongues, born of the Truth, ancient in their working. Three too are your bodies moved by the gods’ breath; by these protect us—so that our words may not fail or fall away from the path.

अग्ने॑ । त्री । ते॒ । वा॒जि॑ना॑ । त्री । ष॒धऽस्था॑ । ति॒स्रः । ते॒ । जि॒ह्वाः । ऋ॒त॒ऽजा॒त॒ । पू॒र्वीः । ति॒स्रः । ऊँ॒ इति॑ । ते॒ । त॒न्वः॑ । दे॒वऽवा॑ताः । ताभिः॑ । नः॒ । पा॒हि॒ । गिरः॑ । अप्र॑ऽयुच्छन् ॥अग्ने । त्री । ते । वाजिना । त्री । षधस्था । तिस्रः । ते । जिह्वाः । ऋतजात । पूर्वीः । तिस्रः । ऊँ इति । ते । तन्वः । देववाताः । ताभिः । नः । पाहि । गिरः । अप्रयुच्छन् ॥agne | trī | te | vājinā | trī | ṣadha-sthā | tisraḥ | te | jihvāḥ | ṛta-jāta | pūrvīḥ | ti sraḥ | oṃ iti | te | tanvaḥ | deva-vātāḥ | tābhiḥ | naḥ | pāhi | giraḥ | apra-yucchan

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि-
त्रीthree
त्री:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNumeral (adjective)
Rootत्रि-
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्- (युष्मद्- सर्वनाम)
वाजिनः(your) vigorous/strong ones; racers
वाजिनः:
कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
TypeAdjective/Noun
Rootवाजिन्-
त्रीthree
त्री:
विशेषण
TypeNumeral (adjective)
Rootत्रि-
षधस्थानिseats/abodes (ritual stations)
षधस्थानि:
कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootषध-स्थान- (समासः)
तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण
TypeNumeral (adjective)
Rootत्रि-
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्- (युष्मद्- सर्वनाम)
जिह्वाःtongues (flames)
जिह्वाः:
कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootजिह्वा-
ऋतजातO truth-born / born of ṛta
ऋतजात:
सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective (vocative)
Rootऋत-जात- (समासः; √जन्)
पूर्वीःmany/ancient (former)
पूर्वीः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्वी-
तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण
TypeNumeral (adjective)
Rootत्रि-
indeed / and
:
सम्बन्ध-निपात
TypeParticle
Root
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootत्वद्- (युष्मद्- सर्वनाम)
तन्वःbodies/forms
तन्वः:
कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootतनू-
देववाताःgod-impelled / driven by the gods
देववाताः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदेव-वात- (समासः)
ताभिःwith those
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद्- सर्वनाम
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्- सर्वनाम
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पालने)
गिरःsongs/utterances
गिरः:
कर्म (पाहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगिर्-
अप्रयुच्छन्not letting (them) fail; unceasing
अप्रयुच्छन्:
सम्बोधन-विशेषण (क्रियाविशेषणवत्: ‘अविच्छिन्नः’)
TypeAdjective (present participle used adverbially)
Rootअ-प्र-√युज्/√युच्छ् (विच्छेदे/वियोजने) — वैदिक रूपम्