HomeRig VedaMandala 3Sukta 15Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 3.15

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution)
Devata: Agni (as mediator to the gods; also unifier of the two worlds)
Chandas: Trishtubh (probable; confirm in edition)

अच्छिद्रा शर्म जरितः पुरूणि देवाँ अच्छा दीद्यानः सुमेधाः । रथो न सस्निरभि वक्षि वाजमग्ने त्वं रोदसी नः सुमेके ॥

अच्छि॑द्रा॒ शर्म॑ जरितः पु॒रूणि॑ दे॒वाँ अच्छा॒ दीद्या॑नः सुमे॒धाः । रथो॒ न सस्नि॑र॒भि व॑क्षि॒ वाज॒मग्ने॒ त्वं रोद॑सी नः सु॒मेके॑ ॥

ácchidrā śárma jaritar purū́ṇi devā́m̐ ácchā dī́dyānaḥ su-medhā́ḥ | rátho ná sasnír abhí vakṣi vā́jam agne tváṃ rodasī naḥ su-méke ||

Unbroken shelters many, O singer; shining, with clear intelligence, go towards the gods. Like a chariot that runs its course, bear us to plenitude of force; O Agni, thou art for us the two worlds in a happy oneness.

अच्छि॑द्रा । शर्म॑ । ज॒रि॒त॒रिति॑ । पु॒रूणि॑ । दे॒वान् । अच्छ॑ । दीद्या॑नः । सु॒ऽमे॒धाः । रथः॑ । न । सस्निः॑ । अ॒भि । व॒क्षि॒ । वाज॑म् । अ॒ग्ने॒ । त्वम् । रोद॑सी॒ इति॑ । नः॒ । सु॒मेके॒ इति॑ सु॒ऽमेके॑ ॥अच्छिद्रा । शर्म । जरितरिति । पुरूणि । देवान् । अच्छ । दीद्यानः । सुमेधाः । रथः । न । सस्निः । अभि । वक्षि । वाजम् । अग्ने । त्वम् । रोदसी इति । नः । सुमेके इति सुमेके ॥acchidrā | śarma | jaritariti | purūṇi | devān | accha | dīdyānaḥ | su-medhāḥ | rathaḥ | na | sasniḥ | abhi | vakṣi | vājam | agne | tvam | rodasī iti | naḥ | sumeke itisu-meke

अच्छिद्राःunbroken, flawless
अच्छिद्राः:
विशेषण (देवानाम्) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootअ-छिद्र (प्रातिपदिक; छिद्र < √छिद्) अथवा छिद्र-रहित
शर्मprotection, shelter
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
जरितःO singer/praiser
जरितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; √गॄ/√गृ ‘स्तु’ से ‘स्तुतार’)
पुरूणिmany, abundant
पुरूणि:
विशेषण (शर्मणि) / कर्म
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म (अच्छा-गमनस्य लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards
अच्छा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
दीद्यानःshining, blazing
दीद्यानः:
कर्तृ (त्वम्/अग्नेः विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√दीद्/√दीप् (दीप्तौ) — वर्तमान कृदन्त
सुमेधाःof good wisdom, wise
सुमेधाः:
कर्तृ (त्वम्/अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-मेधा (प्रातिपदिक)
रथःa chariot
रथः:
उपमान (न-उपमा)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like, as
:
क्रियाविशेषण/सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सस्निःswift (one), speeding
सस्निः:
उपमान-विशेषण (रथः … सस्निः)
TypeNoun/Adjective
Rootसस्नि (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/शीघ्रगामी’ इत्यर्थे वैदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
क्रियाविशेषण (वक्षि इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय/उपसर्ग)
वक्षिconvey/bring (hither)
वक्षि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वहने) — वैदिक रूप ‘वक्षि’
वाजम्prize, strength, victory, nourishment
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म (वक्षि/वह्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)
नःfor us, to us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us/our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुमेकेO well-kind/beneficent one
सुमेके:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसु-मेका/मेके (प्रातिपदिक; वैदिक ‘मेका’ = कृपा/अनुग्रह/सुख-दान इत्यर्थे, ‘सुमेक’ = शुभ-उपकारक)