HomeRig VedaMandala 3Sukta 15Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 3.15

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

त्वं नो अस्या उषसो व्युष्टौ त्वं सूर उदिते बोधि गोपाः । जन्मेव नित्यं तनयं जुषस्व स्तोमं मे अग्ने तन्वा सुजात ॥

त्वं नो॑ अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ॒ त्वं सूर॒ उदि॑ते बोधि गो॒पाः । जन्मे॑व॒ नित्यं॒ तन॑यं जुषस्व॒ स्तोमं॑ मे अग्ने त॒न्वा॑ सुजात ॥

tváṃ no asyā́ uṣásaḥ vyùṣṭau tváṃ sū́ra údite bodhi gopā́ḥ | jánmeva nítyaṃ tánayaṃ juṣasva stómaṃ me agne tanvā̀ sujāta ||

At the breaking forth of this Dawn, be for us the guardian; at the rising of the Sun, awaken as our protector. As a father delights in his child always, accept my hymn, O Agni, with thy whole being, O well-born Flame.

त्वम् । नः॒ । अ॒स्याः । उ॒षसः॑ । विऽउ॑ष्टौ । त्वम् । सूरे॑ । उत्ऽइ॑ते । बो॒धि॒ । गो॒पाः । जन्म॑ऽइव । नित्य॑म् । तन॑यम् । जु॒ष॒स्व॒ । स्तोम॑म् । मे॒ । अ॒ग्ने॒ । त॒न्वा॑ । सु॒ऽजा॒त॒ ॥त्वम् । नः । अस्याः । उषसः । विउष्टौ । त्वम् । सूरे । उत्इते । बोधि । गोपाः । जन्मइव । नित्यम् । तनयम् । जुषस्व । स्तोमम् । मे । अग्ने । तन्वा । सुजात ॥tvam | naḥ | asyāḥ | uṣasaḥ | vi-uṣṭau | tvam | sūre | ut-ite | bodhi | gopāḥ | janma-iva | nityam | tanayam | juṣasva | stomam | me | agne | tanvā | su-jāta

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्याःof this (dawn)
अस्याः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उषसःof Dawn (Uṣas)
उषसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
व्यूष्टौat the dawning / at daybreak
व्यूष्टौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्यूष्टि (प्रातिपदिक; < √वस्/उष् ‘to shine, dawn’ with vi-)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सूरःthe Sun / a hero (here: Sun)
सूरः:
कर्तृ (सम्बोधनार्थे/विशेषणभावे)
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
उदितेwhen (the sun) has risen / at sunrise
उदिते:
अधिकरण
TypeParticiple (Adjectival)
Rootउदित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ ‘to go’ > उदि-त ‘risen’)
बोधिbe awake / awaken
बोधि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√बुध् (बोधने)
गोपाःas a protector (of cattle/wealth)
गोपाः:
कर्तृ (अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector’)
जन्मbirth
जन्म:
(उपमान)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
(उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव
नित्यम्always
नित्यम्:
अधिकरण (काल/नित्यत्व)
TypeAdjective/Adverb
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
तनयम्a son / offspring
तनयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
जुषस्वtake pleasure in / accept
जुषस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जुष् (प्रीतिसेवनयोः)
स्तोमम्hymn of praise
स्तोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तन्वाwith (your) body / with your own self
तन्वा:
करण
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
सुजातwell-born / noble-born
सुजात:
सम्बोधन
TypeAdjective (used vocatively)
Rootसुजात (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; सु- + √जन् ‘be born’ > जात)