HomeRig VedaMandala 2Sukta 9Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 2.9

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥

उ॒भयं॑ ते॒ न क्षी॑यते वस॒व्यं॑ दि॒वेदि॑वे॒ जाय॑मानस्य दस्म । कृ॒धि क्षु॒मन्तं॑ जरि॒तार॑मग्ने कृ॒धि पतिं॑ स्वप॒त्यस्य॑ रा॒यः ॥

ubháyaṃ te ná kṣīyate vasavyàṃ divé-dive jā́yamānasya dasma | kṛ́dhi kṣumántaṃ jaritā́ram agne kṛ́dhi pátiṃ svapátyasya rāyáḥ ||

Twofold is your wealth that does not diminish, day by day as you are ever being born, O wonder-worker. Make the singer full of power, O Agni; make him lord of the riches that bring noble offspring and right mastery.

उ॒भय॑म् । ते॒ । न । क्षी॒य॒ते॒ । व॒स॒व्य॑म् । दि॒वेऽदि॑वे॒ । जाय॑मानस्य । द॒स्म॒ । कृ॒धि । क्षु॒ऽमन्त॑म् । जरि॒तार॑म् । अ॒ग्ने॒ । कृ॒धि । पति॑म् । सु॒ऽअ॒प॒त्यस्य॑ । रा॒यः ॥उभयम् । ते । न । क्षीयते । वसव्यम् । दिवेदिवे । जायमानस्य । दस्म । कृधि । क्षुमन्तम् । जरितारम् । अग्ने । कृधि । पतिम् । सुअपत्यस्य । रायः ॥ubhayam | te | na | kṣīyate | vasavyam | dive--dive | jāyamānasya | dasma | kṛdhi | kṣu-mantam | jaritāram | agne | kṛdhi | patim | su-apatyasya | rāyaḥ

उभयम्both; the twofold (wealth)
उभयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउभय (प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
क्षीयतेdiminishes; is exhausted
क्षीयते:
TypeVerb
Rootक्षि (क्षीयते) (धातु)
वसव्यम्wealth; that which is to be won as ‘vásu’
वसव्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवसु (प्रातिपदिक) + यत् (तद्धित)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa
TypeNoun (adverbial) / Indeclinable usage
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव)
जायमानस्यof (you) being born; as you are born (ever anew)
जायमानस्य:
Sambandha
TypeParticiple (Adjective)
Rootजन् (धातु) → जायमान (वर्तमानकृदन्त)
दस्मO wondrous one; O marvelous (Agni)
दस्म:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootदस्म (प्रातिपदिक)
कृधिmake; do; grant
कृधि:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
क्षुमन्तम्abounding in nourishment/strength
क्षुमन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षु/क्षुम (प्रातिपदिक) + मतुप् (तद्धित: -मन्त)
जरितारम्the singer; the praiser
जरितारम्:
Karma
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; from √गॄ/√जर् ‘to sing/praise’ in RV usage)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कृधिmake; appoint
कृधि:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
पतिम्lord; master
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
स्वपत्यस्यof good lordship; of one’s own mastery
स्वपत्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootस्वपत्य (प्रातिपदिक; ‘good lordship/own mastery’)
रायःof wealth; of riches
रायः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)