HomeRig VedaMandala 2Sukta 9Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 2.9

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥

अग्ने॒ यज॑स्व ह॒विषा॒ यजी॑याञ्छ्रु॒ष्टी दे॒ष्णम॒भि गृ॑णीहि॒ राध॑: । त्वं ह्यसि॑ रयि॒पती॑ रयी॒णां त्वं शु॒क्रस्य॒ वच॑सो म॒नोता॑ ॥

ágne yájasva havíṣā yájīyāñ chrúṣṭī déṣṇam abhí gṛṇīhi rā́dhaḥ | tváṃ hí ási rayi-pátī rayīṇā́ṃ tváṃ śukrásya vácaso manótā ||

O Agni, sacrifice with the offering, O most worthy of sacrifice; accept with attentive hearing the gift, and affirm the plenitude. For you are the lord of the riches: you are the thinker and fulfiller of the luminous word.

अग्ने॑ । यज॑स्व । ह॒विषा॑ । यजी॑यान् । श्रु॒ष्टी । दे॒ष्णम् । अ॒भि । गृ॒णी॒हि॒ । राधः॑ । त्वम् । हि । असि॑ । र॒यि॒ऽपतिः॑ । र॒यी॒णाम् । त्वम् । शु॒क्रस्य॑ । वच॑सः । म॒नोता॑ ॥अग्ने । यजस्व । हविषा । यजीयान् । श्रुष्टी । देष्णम् । अभि । गृणीहि । राधः । त्वम् । हि । असि । रयिपतिः । रयीणाम् । त्वम् । शुक्रस्य । वचसः । मनोता ॥agne | yajasva | haviṣā | yajīyān | śruṣṭī | deṣṇam | abhi | gṛṇīhi | rādhaḥ | tvam | h i | asi | rayi-patiḥ | rayīṇām | tvam | śukrasya | vacasaḥ | manotā

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
यजस्वsacrifice / worship
यजस्व:
(वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
हविषाwith the oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस्- (प्रातिपदिक)
यजीयान्more worshipful / most worthy of sacrifice
यजीयान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootयज् (धातु) → यजीयस्- (तुलनात्मक-विशेषण)
श्रुष्टीobedience / attentive service
श्रुष्टी:
कर्ता
TypeNoun
Rootश्रुष्टि- (प्रातिपदिक; √श्रु/श्रुष् ‘श्रवण-सेवा’ से)
दे॒ष्णम्the gift / offering
दे॒ष्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदे॒ष्ण- (प्रातिपदिक; ‘दान/दक्षिणा/उपहार’)
अभिtowards, unto
अभि:
(उपसर्ग; क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गृणीहिsing/praise (aloud)
गृणीहि:
(वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootगॄ/गृण् (धातु) ‘स्तु’
राधःbounty / wealth
राधः:
कर्म
TypeNoun
Rootराधस्- (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
(सम्बन्ध/हेतु-बोधक)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
असिare
असि:
(वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
रयिपतिःlord of wealth
रयिपतिः:
कर्ता/विशेष्य
TypeNoun
Rootरयि- + पति- (प्रातिपदिक-समास: षष्ठी-तत्पुरुष)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (सम्बन्धः ‘रयिपतिः’)
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुक्रस्यof the bright/pure (one)
शुक्रस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुक्र- (प्रातिपदिक)
वचसःof the utterance/word
वचसः:
षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवचस्- (प्रातिपदिक)
मनॊताthinker/knower, inspirer (of thought)
मनॊता:
कर्ता/विशेष्य
TypeNoun (agent)
Rootमनॊतृ- (प्रातिपदिक; √मन् ‘मनन’ से; ‘मनॊता’ = प्रथमा-एकवचन)