Mantra 4
Sukta 2.6
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
स बोधि सूरिर्मघवा वसुपते वसुदावन् । युयोध्यस्मद्द्वेषांसि ॥
Samhita Patha (IAST)
स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॒ वसु॑पते॒ वसु॑दावन् । यु॒यो॒ध्य१॒॑स्मद्द्वेषां॑सि ॥
Transliteration
sá bodhi sūrír maghávā vásupate vásudāvan | yuyodhy asmáddvéṣāṃsi ||
Translation
Awaken as our illumined leader, O bountiful one, lord of the riches, giver of riches; drive away from us the forces of hostility (that oppose the growth of light).
Padapatha (Word Analysis)
सः । बो॒धि॒ । सू॒रिः । म॒घवा॑ । वसु॑ऽपते । वसु॑ऽदावन् । यु॒यो॒धि । अ॒स्मत् । द्वेषां॑सि ॥सः । बोधि । सूरिः । मघवा । वसुपते । वसुदावन् । युयोधि । अस्मत् । द्वेषांसि ॥saḥ | bodhi | sūriḥ | maghavā | vasu-pate | vasu-dāvan | yuyodhi | asmat | dveṣāṃsi
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ (सम्बोधन-प्रसङ्गे ‘he’ as subject) / निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
बोधिawake! / be aware!
बोधि:
क्रिया (आज्ञा) — कर्तरि ‘त्वम्’ (अध्याहृत) प्रति
TypeVerb
Root√बुध् (बोधने, जागरणे)
सूरिःO patron/hero (generous one)
सूरिः:
सम्बोधन/विशेषण-भावे (इन्द्रस्य स्तुत्युपाधिः)
TypeNoun
Rootसूरि- (प्रातिपदिक; ‘दाता/उदारः/वीरः’)
मघवाO Maghavan (bountiful one)
मघवा:
सम्बोधन (देवता-इन्द्रः)
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन्- (प्रातिपदिक; ‘मघ’=दान/समृद्धि; ‘दानवान्’)
वसुपतेO lord of wealth
वसुपते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवसु-पति- (समास; वसु ‘wealth’ + पति ‘lord’)
वसुदावन्O wealth-giver
वसुदावन्:
सम्बोधन (विशेषणम् इन्द्रस्य)
TypeAdjective (epithet)
Rootवसु-दा-वन् (समास; वसु ‘wealth’ + √दा ‘to give’ + वन्-प्रत्यय ‘possessing/doing’)
युयोधिfight off! / repel!
युयोधि:
क्रिया (आज्ञा) — कर्तरि ‘त्वम्’ (इन्द्रः)
TypeVerb
Root√युध् (युधे, युद्धे)
अस्मत्of us / our
अस्मत्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेषांसिhostilities / hatreds
द्वेषांसि:
कर्म (युयोधि—what is to be repelled)
TypeNoun
Rootद्वेषस्- (प्रातिपदिक; ‘hatred/hostility’)