Mantra 2
Sukta 2.6
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अया ते अग्ने विधेमोर्जो नपादश्वमिष्टे । एना सूक्तेन सुजात ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒या ते॑ अग्ने विधे॒मोर्जो॑ नपा॒दश्व॑मिष्टे । ए॒ना सू॒क्तेन॑ सुजात ॥
Transliteration
ayā́ te agne vidhémorjó napād áśvam iṣṭe | enā́ sū́ktena sujāta ||
Translation
By this (movement) we would serve you, O Agni—O child of plenitude—who desires the Horse (the force of dynamic energy); by this well-shaped hymn, O well-born, grow manifest in us.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒या । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । वि॒धे॒म॒ । ऊर्जः॑ । न॒पा॒त् । अश्व॑म्ऽइष्टे । ए॒ना । सु॒ऽउ॒क्तेन॑ । सु॒ऽजा॒त॒ ॥अया । ते । अग्ने । विधेम । ऊर्जः । नपात् । अश्वम्इष्टे । एना । सुउक्तेन । सुजात ॥ayā | te | agne | vidhema | ūrjaḥ | napāt | aśvam-iṣṭe | enā | su-uktena | su-jāta
Word by Word
अयाby this (means), with this
अया:
करण
TypeIndeclinable
Rootइदम् (प्रातिपदिक: अय- < इ-) / अव्यय-प्रयोग
तेyour, of you
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विधेमlet us worship/serve
विधेम:
कर्तृ (अस्मद्-कर्तृ)
TypeVerb
Rootधा (धातु) उपसर्ग: वि-; धातु-प्रयोग: विधा- ‘to arrange, to serve, to worship’
ऊर्जःof vigour, of nourishment
ऊर्जः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
नपात्offspring, son
नपात्:
सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषण (Agni as ‘son of…’)
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
इष्टेin the desired (rite), in the worship
इष्टे:
अधिकरण
TypeAdjective/Participle
Rootयज् (धातु) → इष्ट (कृदन्त/भूतकृदन्त) ‘worshipped/desired’; वेदिक प्रयोग ‘इष्टे’
एनाby this
एना:
करण
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूक्तेनwith (this) hymn
सूक्तेन:
करण
TypeNoun
Rootसूक्त (प्रातिपदिक; सु-उक्त ‘well-spoken’)
सुजातO well-born (Agni)
सुजात:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसुजात (प्रातिपदिक; सु- + जात ‘well-born’)