Mantra 8
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Primarily Aśvins (vṛṣaṇvasū as dual epithet fits them); could also broadly fit divine helpers invoked in the sequence
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
न यत्परो नान्तर आदधर्षद्वृषण्वसू । दुःशंसो मर्त्यो रिपुः ॥
Samhita Patha (IAST)
न यत्परो॒ नान्त॑र आद॒धर्ष॑द्वृषण्वसू । दु॒:शंसो॒ मर्त्यो॑ रि॒पुः ॥
Transliteration
ná yát paráḥ nā́ntara ādadharṣad vṛṣaṇvasū́ | duḥśáṃso mártyo ripúḥ ||
Translation
No enemy—neither from beyond nor from within—can overbear you, O mighty givers of force; the ill-speaking mortal adversary cannot prevail.
Padapatha (Word Analysis)
न । यत् । परः॑ । न । अन्त॑रः । आ॒ऽद॒धर्ष॑त् । वृ॒ष॒ण्व॒सू॒ इति॑ वृषण्ऽवसू । दुः॒ऽशंसः॑ । मर्त्यः॑ । रि॒पुः ॥न । यत् । परः । न । अन्तरः । आदधर्षत् । वृषण्वसू इति वृषण्वसू । दुःशंसः । मर्त्यः । रिपुः ॥na | yat | paraḥ | na | antaraḥ | ādadharṣat | vṛṣaṇvasūitivṛṣaṇ-vasū | duḥ-śaṃsaḥ | martyaḥ | ripuḥ
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यत्that/which
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परोbeyond, further
परो:
Adhikaraṇa (सीमासूचकः: ‘beyond/outside’)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
नnor/not
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अन्तरःwithin, inside, in-between
अन्तरः:
Adhikaraṇa (सीमासूचकः: ‘within/between’)
TypeAdjective
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
आtowards, up to (prefix)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दधर्षत्dared, ventured, assailed
दधर्षत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootधृष् (धातु) + आ (उपसर्ग)
वृषण्वसूO you two, strong and wealthy (epithet)
वृषण्वसू:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवृषण्वसु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/विशेषण-समासः: वृषण् ‘बलवान्/वृषभ’ + वसु ‘धन/वसु’)
दुःशंसःill-speaking, of evil report
दुःशंसः:
Kartā (रिपोः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदुःशंस (प्रातिपदिक; दुḥ- + शंस ‘प्रशंसा/कीर्ति’)
मर्त्यःmortal (man)
मर्त्यः:
Kartā (रिपुः इत्यस्य विशेष्यः)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
रिपुःenemy
रिपुः:
Kartā (दधर्षत् इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)