Mantra 3
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Indra-Vāyu (dual)
Chandas: Gāyatrī (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
शुक्रस्याद्य गवाशिर इन्द्रवायू नियुत्वतः । आ यातं पिबतं नरा ॥
Samhita Patha (IAST)
शु॒क्रस्या॒द्य गवा॑शिर॒ इन्द्र॑वायू नि॒युत्व॑तः । आ या॑तं॒ पिब॑तं नरा ॥
Transliteration
śukrásyādýá gávāśira índravāyū niyútvataḥ | ā́ yātaṃ píbatam narā ||
Translation
Today, of the bright Soma mixed with the cow’s essence, O Indra and Vāyu with your yoked teams—come; drink, O two heroic powers, so the illumined force and the life-breath may act together in us.
Padapatha (Word Analysis)
शु॒क्रस्य॑ । अ॒द्य । गोऽआ॑शिरः । इन्द्र॑वायू॒ इति॑ । नि॒युत्व॑तः । आ । या॒त॒म् । पिब॑तम् । न॒रा॒ ॥शुक्रस्य । अद्य । गोआशिरः । इन्द्रवायू इति । नियुत्वतः । आ । यातम् । पिबतम् । नरा ॥śukrasya | adya | go--āśiraḥ | indravāyūiti | niyutvataḥ | ā | yātam | pibatam | narā
Word by Word
शुक्रस्यof the bright (one); of the shining
शुक्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun/Adjective
Rootशुक्र- (प्रातिपदिक; < √शुच् ‘दीप्तौ/शौचे’)
अद्यtoday; now
अद्य:
अधिकरण (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
गवाशिरःthe cow-mixture; milk-mixture (refreshing draught)
गवाशिरः:
कर्म (पिबतम् इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootगवाशिर- (प्रातिपदिक; गो- ‘cow’ + आशिर-/आशिस् ‘mixture/refreshment’)
इन्द्रवायूO Indra and Vāyu
इन्द्रवायू:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र-वायु- (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
नियुत्वतःO you two possessing yoked teams (well-yoked)
नियुत्वतः:
सम्बोधन (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootनियुत्वत्- (प्रातिपदिक; नियुत् ‘yoked team/rein’ + -वत्)
आhither; forth
आ:
क्रियाविशेषण (आयातम् इति)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यातम्come (you two)!
यातम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (गतौ)
पिबतम्drink (you two)!
पिबतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पाने)
नराO two men/heroic ones
नरा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनर- (प्रातिपदिक)