Mantra 1
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Vāyu
Chandas: Gāyatrī (likely; short 3-pāda structure typical of gāyatrī invites)
Samhita Patha (Devanagari)
वायो ये ते सहस्रिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
वायो॒ ये ते॑ सह॒स्रिणो॒ रथा॑स॒स्तेभि॒रा ग॑हि । नि॒युत्वा॒न्त्सोम॑पीतये ॥
Transliteration
vā́yo yé te sahasríṇo ráthāsas tébhir ā́ gahi | niyútvānts sómapītaye ||
Translation
O Vāyu, with those thousand-powered chariots of yours come here, yoked with your teams, for the drinking of Soma—so the life-breath in us may receive the illumining delight.
Padapatha (Word Analysis)
वायो॒ इति॑ । ये । ते॒ । स॒ह॒स्रिणः॑ । रथा॑सः । तेभिः॑ । आ । ग॒हि॒ । नि॒युत्वा॑न् । सोम॑ऽपीतये ॥वायो इति । ये । ते । सहस्रिणः । रथासः । तेभिः । आ । गहि । नियुत्वान् । सोमपीतये ॥vāyo iti | ye | te | sahasriṇaḥ | rathāsaḥ | tebhiḥ | ā | gahi | niyutvān | soma-pītaye
Word by Word
वायोO Vāyu
वायो:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (proper, देवता-नाम)
Rootवायु- (प्रातिपदिक)
येwhich / who
ये:
कर्तृ/विशेष्य-संबन्ध (relative pronoun referring to ‘रथासः’)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootत्वद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रिणःthousand-fold / having a thousand (teams, powers)
सहस्रिणः:
विशेषण (of ‘रथासः’)
TypeAdjective
Rootसहस्रिन्- (प्रातिपदिक; ‘having a thousand’)
रथासःchariots
रथासः:
कर्तृ (subject of implied ‘are/come’ with relative clause)
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
तेभिःwith those
तेभिः:
करण (means/instrument)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आhither / towards (us)
आ:
क्रियाविशेषण (directional: ‘hither’)
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गहिcome
गहि:
क्रिया (मुख्य विधेय)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
नियुत्वान्having yoked teams (niyuts)
नियुत्वान्:
विशेषण (of implied subject ‘त्वम्’ = Vāyu)
TypeAdjective (participial stem)
Rootनियुत्वन्त्- (प्रातिपदिक; ‘having niyuts/teams’)
सोमपीतयेfor Soma-drinking
सोमपीतये:
सम्प्रदान (purpose/for)
TypeNoun (action/occasion)
Rootसोमपीति- (प्रातिपदिक; ‘Soma-drinking’)