Mantra 10
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रो अङ्ग महद्भयमभी षदप चुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग म॒हद्भ॒यम॒भी षदप॑ चुच्यवत् । स हि स्थि॒रो विच॑र्षणिः ॥
Transliteration
índro aṅgá mahádbh ayám abhī́ ṣad ápa cucyavat | sá hí sthiró vícarṣaṇiḥ ||
Translation
Indra indeed confronted the great fear and cast it away; for he is steadfast, the wide-ranging power that makes the human nature grow beyond its limits.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः॑ । अ॒ङ्ग । म॒हत् । भ॒यम् । अ॒भि । सत् । अप॑ । चु॒च्य॒व॒त् । सः । हि । स्थि॒रः । विऽच॑र्षणिः ॥इन्द्रः । अङ्ग । महत् । भयम् । अभि । सत् । अप । चुच्यवत् । सः । हि । स्थिरः । विचर्षणिः ॥indraḥ | aṅga | mahat | bhayam | abhi | sat | apa | cucyavat | saḥ | hi | sthiraḥ | vi-carṣaṇiḥ
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अङ्गindeed; surely; come!
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
महत्great
महत्:
कर्म (भयम्-सम्बद्धम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
भयम्fear; terror
भयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
अभीtowards; against
अभी:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
षत्sat down; took position; confronted
षत्:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootसद् (धातु) → शद्/षद् (वैदिक रूप)
अपaway; off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
चुच्यवत्shook off; drove away; caused to fall away
चुच्यवत्:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootच्यव् (धातु) (उपसर्गः: अप-)
सःhe
सः:
कर्तृ (स्थिरः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor; indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
स्थिरःfirm; steadfast
स्थिरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्थिर (विशेषण-प्रातिपदिक)
विचर्षणिःwide-ruling; lord of men/peoples
विचर्षणिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootविचर्षणि (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण/उपाधि)