HomeRig VedaMandala 2Sukta 40Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 2.40

Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Soma-Pūṣan (dual)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥

विश्वा॑न्य॒न्यो भुव॑ना ज॒जान॒ विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चक्षा॑ण एति । सोमा॑पूषणा॒वव॑तं॒ धियं॑ मे यु॒वाभ्यां॒ विश्वा॒: पृत॑ना जयेम ॥

víśvāny anyó bhúvanā jajā́na víśvam anyó abhicákṣāṇa eti | somā́pūṣaṇāv ávataṃ dhíyaṃ me yuvā́bhyāṃ víśvāḥ pṛ́tanā jayema ||

One of the two has brought forth all the worlds; the other moves beholding all. O Soma and Pūṣan, uphold my thought—by you two may we conquer all battles.

विश्वा॑नि । अ॒न्यः । भु॒व॒ना । ज॒जान॑ । विश्व॑म् । अ॒न्यः । अ॒भि॒ऽचक्षा॑णः । ए॒ति॒ । सोमा॑पूषणौ । अव॑तम् । धिय॑म् । मे॒ । यु॒वाभ्या॑म् । विश्वाः॑ । पृत॑नाः । ज॒ये॒म॒ ॥विश्वानि । अन्यः । भुवना । जजान । विश्वम् । अन्यः । अभिचक्षाणः । एति । सोमापूषणौ । अवतम् । धियम् । मे । युवाभ्याम् । विश्वाः । पृतनाः । जयेम ॥viśvāni | anyaḥ | bhuvanā | jajāna | viśvam | anyaḥ | abhi-cakṣāṇaḥ | eti | somāpūṣaṇau | avatam | dhiyam | me | yuvābhyām | viśvāḥ | pṛtanāḥ | jayema

विश्वानिall (things), all beings
विश्वानि:
Karma (of जजान) / also possible Kartā in sense-context
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अन्यःthe one (other), one of the two
अन्यः:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
भुवनाworlds, beings, realms
भुवना:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
जजानhas begotten/produced
जजान:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जनँ)
विश्वम्the whole, everything
विश्वम्:
Karma (of एति) / also possible Kartā in sense-context
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अन्यःthe other one (of the pair)
अन्यः:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अभिचक्षाणःlooking upon, overseeing
अभिचक्षाणः:
Kartā (qualifying अन्यः)
TypeParticiple (present middle)
Rootअभि-√चक्ष् (चक्षँ) → अभिचक्षाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
एतिgoes, moves, proceeds
एति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (इण्)
सोमापूषणौSoma and Pūṣan
सोमापूषणौ:
Kartā (of अवतं) / also vocative address
TypeNoun (dual compound/dvandva)
Rootसोम (प्रातिपदिक) + पूषन् (प्रातिपदिक)
अवतंhelp (you two), protect
अवतं:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अव् (अवँ) / √अव् (रक्षणे)
धियम्thought, prayer, insight
धियम्:
Karma
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
मेmy, of me
मे:
सम्बन्ध (genitive: ‘of me’)
TypePronoun
Rootअस्मद्
युवाभ्याम्by you two, with you two
युवाभ्याम्:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयुवाम् (2nd person pronoun base) / युष्मद् (dual instr.)
विश्वाःall (f.) [i.e., all]
विश्वाः:
Karma (of जयेम)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
पृतनाःbattles, hostilities
पृतनाः:
Karma (apposition to विश्वाः) / object-domain of जयेम
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
जयेमmay we win/conquer
जयेम:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जि (जि) / √जि (जय)